تاثیر تناوب و مدیریت بقایای گیاهی بر میزان نیتروژن مصرفی در کشت ذرت و برخی خصوصیات شیمیایی خاک در خوزستان

هشدارهای اخیر در سطح جهانی و از جمله در ایران در رابطه با مشکلات زیست محیطی و عدم پایداری تولیدات کشاورزی، باعث شده است که آن دسته از عملیات زراعی مانند تعیین محصول مناسب پیش کاشت، مدیریت استفاده از بقایای گیاهی و استفاده بهینه از کودهای شیمیایی بخصوص نیتروژن مورد توجه خاصی قرار گیرند. بنا براین، به منظور بررسی تاثیرتناوب (محصول پیش کاشت پاییزه) و مدیریت بقایای گیاهی بر میزان نیتروژن مصرفی در کشت ذرت دانه ای ‭(Zea mays L. ) ‬رقم سینگل کراس ‮‭704‬ و برخی خصوصیات شیمیایی خاک، این آزمایش در سال های ‮‭1387-91‬ در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول انجام شد. در این آزمایش دو سطح تناوب (کلزا-ذرت و گندم- ذرت) به عنوان کرت های اصلی و چهار میزان نیتروژن خالص(صفر، ‮‭200 100‬، و ‮‭300‬ کیلوگرم در هکتار از منبع اوره) و دو سطح مدیریت بقایا ( حفظ کامل بقایا و جمع آوری کامل بقایا) به عنوان کرت های فرعی به صورت یک آزمایش اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اثر اصلی تناوب بر عملکرد دانه و بیولوژیک ذرت و سایر صفات مورد بررسی غیر معنی دار بود. اثر اصلی نیتروژن بر عملکرد های دانه و بیولوژیک ذرت، وزن هزار دانه و شاخص برداشت،جذب مواد غذایی، کارایی استفاده نیتروژن و میزان کربن آلی و فسفر و پتاسیم قابل جذب خاک پس از برداشت ذرت معنی داری گردید، به طوری که با مصرف نیتروژن شاخص های پیش گفته افزایش یافت. تیمار رفتار با بقایای گیاهی بر صفات مزبور به جز شاخص برداشت وکارایی استفاده نیتروژن تاثیر معنی داری داشت. برهمکنش نیتروژن و مدیریت بقایا بر عملکردهای دانه و بیولوژیک ذرت، وزن هزار دانه، میزان جذب عناصر غذایی وکارایی استفاده نیتروژن معنی دار گردید. در مجموع، بالاترین عملکرد های دانه(‮‭7724‬ کیلوگرم در هکتار) و بیولوژیک (‮‭14273‬کیلوگرم در هکتار) از تیمار حفظ بقایای گیاهی همراه با مصرف ‮‭200‬ کیلوگرم نیتروژن در هکتار بدست آمد. بنابراین، با توجه به شرایط اجرای این آزمایش، مصرف ‮‭200‬ کیلوگرم نیتروژن در هکتار همراه با حفظ بقایا برای تولید ذرت در این منطقه توصیه می گردد. واژه های کلیدی: بقایای گیاهی، تناوب، ذرت، عناصر غذایی، کربن آلی.