مقایسه ارزش رجحانی گیاهان مرتعی با استفاده از روش زمانی و بررسی رابطه آن با ترکیبات شیمیایی

به منظور تعیین ارزش رجحانی گیاهان مرتعی، سه منطقه وردشت با تیپ‭Bromus tomentellus ‬و ‭Cousinia bachtiarica‬، پشمکان با تیپ ‭Astragalus brachycalyx‬، ‭Daphne mucronata ‬و گرموک با تیپ ‭Astragalus spp‬، ‭Bromus tomentellus ‬در شهرستان سمیرم انتخاب شد. ارزش رجحانی گونه های مرتعی درسه مرحله از فصل چرا با استفاده از گوسفند و بز و به روش زمانی تعیین شد. این طرح در دو سال متوالی انجام گرفته به نحوی که در هر مرحله ابتدا درصد پوشش، بسامد و تراکم گونه های مرتعی تعیین، سپس در سه روز متوالی یک گوسفند و بز انتخاب و در زمانی که گوسفندان نیمه سیر بودند ارزش رجحانی تعیین شد. گونه های مورد چرا نیز جهت تجزیه شیمیایی به آزمایشگاه ارسال شد تا برخی از مواد مغذی آن تعیین شود. طرح بصورت کاملا تصادفی انجام گرفت. همبستگی بین مواد مغذی، پوشش، تراکم و بسامد گونه ها با ارزش رجحانی مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج حاصله بین گوسفند و بز در انتخاب گونه ها تفاوت آماری وجود داشت (‮‭0/05‬ ‭ P). ‬همچنین در ابتدای فصل چرا همبستگی شدیدی بین درصد پوشش و ترجیح گونه ها توسط دام وجود دارد (‮‭0/01‬ ‭ P). ‬نتایج نشان داد که گونه های همراه، مراحل مختلف چرا، نوع دام اثر بسیار معنی داری بر میزان ترجیح یک گونه دارد (‮‭0/05‬ ‭ P). ‬در بررسی ارتباط بین مواد مغذی و ارزش رجحانی در کل، تنها میزان پروتیین خام گیاه با ارزش رجحانی ارتباط مثبت (‮‭38‬ درصد) داشته (‮‭0/01‬ ‭ P) ‬و بقیه مواد اندازه گیری شده ارتباط معنی داری با ارزش رجحانی نداشتند. تنها در اواسط چرا ارتباط معنی داری بین خاکستر (‮‭91‬ درصد)، کلسیم (‮‭90‬ درصد) و ارزش رجحانی درگوسفند وجود داشته (‮‭0/05‬ ‭ P) ‬و در اواخر فصل چرا نیز میزان فسفر گیاه و ارزش رجحانی در بز با همبستگی ‮‭64‬ درصد معنی دار بوده است (‮‭0/05‬ ‭ P). ‬واژه های کلیدی: ارزش رجحانی، روش زمانی، مواد مغذی، گوسفند، بز، درصد پوشش، تراکم، بسامد.