بررسی الگوی استفاده از اراضی در استان های شمال غربی ایران مطالعه موردی حوزه آبخیز قوش چی

امروزه فرسایش خاک به عنوان یکی از معضلات بزرگ کشورهای جهان به خصوص ایران می باشد. عوارض و خطرات ناشی از این پدیده در حوزه های آبخیز از عمده ترین مشکلاتی است که به طور همه جانبه تعادل اکولوژیک آبخیزها را تحت تاثیر قرار داده است. هدف اصلی در انجام این تحقیق، تعیین سطح بهینه کاربری اراضی به منظور کاهش میزان فرسایش و بالا بردن درآمد ساکنین حوزه آبخیز گردنه قوشچی واقع در شهرستان ارومیه در استان آذربایجان غربی می باشد. برای این کار مدل برنامه ریزی خطی برای سه گزینه مختلف وضعیت کنونی کاربری ها بدون اعمال مدیریت اراضی، وضعیت کنونی کاربری ها با اعمال مدیریت اراضی و وضعیت استاندارد کاربری ها و مطابق با اصول و معیار های علمی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد سطح کاربری های فعلی جهت کاهش میزان فرسایش و افزایش درآمد ساکنین حوزه مناسب نبوده و در شرایط بهینه باید تغییر کند.در شرایط بهینه سطح اراضی باغی از ‮‭408‬ هکتار به ‮‭507‬ هکتار، سطح اراضی مرتعی بدون تغییر، سطح اراضی کشت آبی از ‮‭169‬ هکتار به ‮‭136‬ هکتار و سطح اراضی دیم نیز از ‮‭636‬ هکتار به ‮‭570‬ هکتار تغییر می یابد. علاوه بر این نتایج نشان داد که در صورت بهینه سازی کاربری اراضی، میزان فرسایش خاک و سود دهی کل حوزه به ترتیب ‮‭0/746‬ درصد کاهش و ‮‭3/68‬ درصد افزایش، در صورت اعمال مدیریت اراضی ‮‭42/27‬ درصد کاهش و ‮‭21/39‬ درصد افزایش، و در شرایط استاندارد ‮‭60/95‬ درصد کاهش و ‮‭24/20‬ درصد افزایش می یابد. نتایج حاصل از تحلیل حساسیت نیز نشان داد که تغییر در سطح اراضی باغی و مرتعی، بیشترین تاثیر را در افزایش میزان سوددهی و کاهش فرسایش خاک حوزه آبخیز گردنه قوشچی دارد. واژه های کلیدی: برنامه ریزی خطی، تحلیل حساسیت، فرسایش خاک،. مدیریت اراضی،