بررسی الگوی مصرف آب های سطحی کشاورزی در آبخیزهای کشور

کمبود آب یکی از مشکلات عمده اکثر کشورهای جهان، بویژه کشورهای دارای جمعیت رو به رشد به شمار می آید. ایران هم یکی از کشورهایی است که از این قضیه مستثنی نیست. کشور ایران در ناحیه آب و هوایی گرم و خشک و نیمه خشک واقع شده است و متوسط میزان بارندگی سالیانه کشور یک سوم متوسط بارندگی سالیانه جهان می باشد. کمبود بارندگی و خشکسالی های اخیر سبب کاهش مقدار آب منابع قابل دسترس شده است. بنابراین، مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین سرفصل های مدیریت منابع آب باید مد نظر قرار گیرد. در این پژوهش، سه محصول یونجه، شبدر و گندم مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا، به منظور محاسبه راندمان کاربرد آب آبیاری، مقدار مصرف آب در سه کشت یونجه، شبدر و گندم اندازه گیری شد. در رابطه با شاخص" کارآیی تولید" نتایج نشان داد بیشترین و کمترین مقدار آن با میزان ‮‭1/85‬ و ‮‭1/43‬ کیلوگرم در مترمکعب به ترتیب به یونجه و شبدر اختصاص دارد. نتایج بخش راندمان کاربرد آب آبیاری نشان داد که گندم، یونجه و شبدر به ترتیب از ‮‭16‬/،‮‭76/01 150‬ و ‮‭61/91‬ درصد راندمان برخوردار می باشند. همچنین، نتایج نشان داد شاخص "کارآیی افزوده محصول"برای هر سه محصول گندم، یونجه و شبدر به ترتیب برابر 7/،‮‭6505/2 6112‬ و ‮‭4870/3‬ متر مکعب/ریال است. در کل، با توجه به دو شاخص فوق، از میان سه محصول مورد بررسی، یونجه بهروری بهتری نسبت به محصولات دیگر داشته است. کلمات کلیدی: بهره وری، شبدر، شاخص کارآیی تولید، مصرف آب، گندم، یونجه.