بررسی آب شویی نیترات از منابع کودهای اوره و ‭SCU ‬با دو برنامه آبیاری و با استفاده از لایسیمتر

کودهای ازته و مدیریت آبیاری سهم اساسی در آبشویی نیترات و آلودگی آبهای زیر زمینی و همچنین کاهش کارآیی مصرف کود دارند. به منظور مقایسه میزان آبشویی نیترات و تغییرات غلظت نیترات در نیمرخ خاک و مقایسه میزان آبشویی نیترات با مصرف دو نوع کود اوره معمولی و اوره با پوشش گوگردی ‭(SCU) ‬و بررسی و ارزیابی مجدد میزان تبخیر- تعرق گندم و ذرت در منطقه، این آزمایش با کشت گندم و ذرت در چهار عدد لایسیمتر و ‮‭400‬ مترمربع اطراف هر لایسیمتر در پاییز سالهای ‮‭79‬ و ‮‭80‬ با کشت گندم و در بهار سال ‮‭82‬ با کشت ذرت به مورد اجرا گذاشته شد. در لایسیمترهای 1 و2 از منبع کودی اوره و در لایسیمترهای 3 و4 از منبع کودی اوره با پوشش گوگردی ‭(SCU) ‬استفاده شده و برنامه آبیاری نیز شامل دو برنامه آبیاری بود. در لایسیمترهای 1 و3 آبیاری با هدف تامین نیاز آبی پتانسیل (تبخیر- تعرق) و در لایسیمترهای شماره 2و4 آبیاری بر اساس عرف محل انجام گردید. مقدار آب مصرفی تیمارهای مختلف با اندازه گیری آب آبیاری ومیزان بارندگی و مقدار زه آب هرلایسیمترتعیین گردید. براساس نتایج حاصله میانگین کل آب مصرفی چهار لایسیمتر گندم بترتیب ‮‭460/67‬ و ‮‭492/5‬ و‮‭484/1‬ و‮‭498/1‬ میلیمتر بود. از نظر نوع منبع کودی حداکثر عملکرد دانه گندم به مقدار‮‭8/2‬ تن در هکتار مربوط به لایسیمترهای با مصرف اوره حاصل شده است. از نظر مقدار آبیاری حداکثر عملکرد دانه به مقدار ‮‭8/5‬ تن در هکتار در شرایط آبیاری با هدف تامین نیاز آبی (تبخیر- تعرق) حاصل شده است. همچنین جمع کل تبخیر- تعرق چهار لایسیمتر ذرت بترتیب برابر‮‭683/8‬ و ‮‭668/8‬ و برابر‮‭807/8‬ و ‮‭796/1‬ میلیمتر بود. از نظر نوع منبع کودی حداکثر عملکرد دانه به مقدار ‮‭10/55‬ تن در هکتار با مصرف کود ‭SCU ‬حاصل شد. از نظر مقدار آبیاری حداکثر عملکرد دانه به مقدار ‮‭10/58‬ تن در هکتار از آبیاری با هدف تامین تبخیر- تعرق گیاه حاصل شده است. نتایج حاصله نشان داد که در کشت گندم میزان ازت شسته شده در هکتار از تیمار منبع کودی اوره برابر ‮‭55/2‬ کیلوگرم در هکتار و از منبع کودی اوره با پوشش گوگردی برابر ‮‭32/3‬ کیلوگرم در هکتار بود. میزان آبشویی از منبع کود اوره بسیار بالاتر از منبع اوره با پوشش گوگردی بود (حدود ‮‭70‬ درصد). همچنین میزان ازت شسته شده در کشت ذرت از تیمار منبع کودی اوره برابر ‮‭73/51‬ کیلوگرم در هکتار و از منبع کودی اوره با پوشش گوگردی برابر ‮‭37/87‬ کیلوگرم در هکتار بود. میزان آبشویی از منبع کود اوره بسیار بالاتر از اوره با پوشش گوگردی بود (حدود ‮‭94‬ درصد) که علت آن حلالیت بیشتر اوره میباشد و این باعث تجمع نیترات در آب زیر زمینی میشود. لذا باتوجه به نزدیک بودن کارآیی مصرف آب لایسیمترهای هر دو منبع کودی با توجه به آبشویی کمتر، مصرف کود ‭SCU ‬که کودی کند رها و مقرون به صرفه میباشد توصیه میشود. واژه های کلیدی: آبشویی نیترات، اوره، تبخیر- تعرق، ذرت، کارآیی مصرف آب، عملکرد، کود ‭SCU‬، گندم، لایسیمتر، منبع کود ازته.