بررسی روش های کاربردی دفع پساب حاصل از دستگاه های آب شیرین کن مورد استفاده در کشت های گلخانه ای

کشت گلخانه ای در کشور، از جایگاه ویژه ای در توسعه کشاورزی و افزایش تولید برخوردار است. این مهم به دلیل پایداری و تداوم تولید و امکان کشت خارج از فصل محقق می شود. از جمله مشکلاتی که در حال حاضر گریبان گیر بسیاری از تولید کنندگان محصولات گلخانه ای است می توان به تهیه برخی نهاده های مورد نیاز و نزول کیفی و یا فقدان آب آبیاری با کیفیت مطلوب به جهت افزایش شوری آب آبیاری (به ویژه آبهای زیرزمینی) اشاره نمود. در این شرایط گلخانه داران به استفاده از سامانه های آب شیرین کن (نمک زدایی از آب) روی آورده اند. کاربرد این سامانه با تولید پسابی بسیار شورتر از آب ورودی اولیه به ادوات همراه است که دفع نامناسب آن، مشکلات بالقوه ای را ممکن است به وجود آورد. در این تحقیق به بررسی وضعیت گلخانه ها از این منظر پرداخته شد و ضمن بازدید از گلخانه هایی در مناطق مختلف (استان های قزوین و البرز) که در حال استفاده از سیستم آب شیرین کن می باشند و انجام بررسی های لازم، اقدام به نمونه برداری از آب چاه و پساب تولیدی ادوات نمک زدایی و بررسی نحوه دفع پساب گردید. همچنین با طراحی فرم ارزیابی مناسب، اطلاعات تکمیلی در حد امکان جمع آوری شد. نتایج بررسی ها نشان داد که گزینه اصلی دفع پساب در اکثر گلخانه ها، تخلیه بدون ضابطه به محیط زیست بوده و تنها در یک مورد، از پساب سیستم نمک زدایی برای تولید یخ صنعتی استفاده می شد. شوری آب چاه در این گلخانه ها بین ‮‭67/0‬ ‭dS/m ‬تا ‮‭59/3‬ ‭dS/m ‬و شوری پساب خروجی سیستم نمک زدایی از 1‭/dS/m‬‮‭12‬ تا ‮‭72/5‬ ‭dS/m ‬تغییر می کرد. میزان ‭SAR ‬پساب نیز از ‮‭0/51‬ تا ‮‭6/52‬ در نوسان بود. همچنین آموزش بهره برداران سیستم های نمک زدایی بسیار مختصر و در حد کلیات بود و دیدگاه خاصی در ارتباط با رعایت ضوابط زیست محیطی مشاهده نشد. چنین به نظر می رسد که در صورت توسعه بدون ضابطه کاربرد سیستم های آب شیرین کن گلخانه ای و عدم رعایت ملاحظات زیست محیطی در تخلیه پساب آب شیرین کن ها به محیط زیست، وقوع مشکلات جدی از نظر آلودگی آبهای زیرزمینی، تخریب خاک و افزایش تجمع املاح در خاک قابل پیش بینی است. 2- واژه های کلیدی: آب شیرین کن، آلودگی خاک و آب، دفع پساب، گلخانه، محیط زیست.