اثر خاک ورزی حفاظتی و روش های آبیاری بر کارآیی مصرف آب در تناوب گندم-ذرت

در این تحقیق اثر روشهای خاک ورزی حفاظتی و آبیاری بر خصوصیات خاک، عملکرد محصول و کارآیی مصرف آب در تناوب گندم- ذرت بررسی گردید. این پروژه در قالب طرح اسپلیت پلات با نه تیمار و سه تکرار در دشت مرودشت در استان فارس اجرا گردید. روشهای آبیاری شامل آبیاری سطحی، آبیاری قطره ای نواری و آبیاری بارانی بعنوان فاکتور اصلی و سه روش خاک ورزی مرسوم، کم خاک ورزی و بی خاک ورزی (کشت مستقیم) بعنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. تحقیق در کرتهایی به ابعاد ‮‭20‬ا6 متر انجام اجرا گردید. در پلاتها ذرت رقم ‮‭704‬ و گندم رقم چمران کشت گردید. در این آزمایش، فاکتورهای جرم مخصوص ظاهری خاک، نفوذپذیری خاک، میزان آب مصرفی، عملکرد محصول وکارایی مصرف آب آبیاری در هر یک از تیمارها تعیین گردید. تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم‭SAS ‬صورت گرفت و از آزمون چند دامنه ای دانکن برای مقایسه میانگین تیمارها استفاده گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که جرم مخصوص ظاهری خاک در روش کم خاک ورزی در مقایسه با بی خاک ورزی و خاک ورزی مرسوم کمتر بود. از میان روشهای آبیاری نیز، جرم مخصوص ظاهری خاک در تیمار آبیاری قطره ای نواری کمتر از دو روش آبیاری دیگر بود. همچنین آبیاری قطره ای نواری بیشترین مقدار میانگین سرعت نفوذ نهایی آب در خاک را در میان روشهای آبیاری داشت و کمترین سرعت نفوذ نهایی مربوط به روش آبیاری سطحی بود. روش کم خاک ورزی بیشترین و روش بی خاک ورزی کمترین سرعت نفوذ نهایی آب در خاک را داشتند. روش های خاک ورزی و آبیاری اثر معنی داری بر عملکرد محصول گندم و ذرت در سال اول نداشتند اما در سال دوم عملکرد گندم تحت تاثیر معنی دار روش های آبیاری و خاک ورزی و عملکرد ذرت فقط تحت تاثیر معنی دار روش خاک ورزی قرار گرفت. در هر دو محصول در سال دوم، روش آبیاری قطره ای نواری عملکرد بیشتری نسبت به دو روش دیگر داشت. بیشترین مقدار مصرف آب در روش آبیاری سطحی و کمترین آن در روش آبیاری قطره ای نواری اتفاق افتاد به طوری که آبیاری قطره ای نواری باعث صرفه جویی در مصرف آب گندم به ترتیب به میزان ‮‭38‬ و ‮‭77‬ درصد و ذرت به ترتیب به میزان ‮‭54‬ و ‮‭135‬ درصد نسبت به آبیاری بارانی و سطحی گردید. بهره وری آب مصرفی در هردو محصول گندم و ذرت تحت تاثیر روش آبیاری قرار گرفت در حالی که روش خاک ورزی اثر معنی داری بر بهره وری آب مصرفی این دو محصول در سال اول نداشت. در هر دو محصول گندم و ذرت، بیشترین بهره وری آب مصرفی مربوط به روش آبیاری قطره ای نواری و کمترین آن مربوط به روش آبیاری سطحی بود. واژه های کلیدی: روش های آبیاری، بهره وری مصرف آب، عملکرد محصول، روش های خاک ورزی، تناوب گندم- ذرت.