اثر خاک ورزی حفاظتی و روش های آبیاری بر کارایی مصرف آب در تناوب گندم - پنبه

در این تحقیق اثر روشهای خاک ورزی حفاظتی و آبیاری بر خصوصیات خاک، عملکرد محصول و کارایی مصرف آب در تناوب گندم-پنبه در قالب طرح اسپلیت پلات با نه تیمار و سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب (بختاجرد)، بررسی گردید. روشهای آبیاری شامل آبیاری قطره ای نواری، آبیاری سطحی(هیدروفلوم) و آبیاری بارانی (قرقره ای) به عنوان فاکتور اصلی و سه روش خاک ورزی مرسوم، کم خاک ورزی و بی خاک ورزی (کشت مستقیم) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. تحقیق در کرتهایی به ابعاد ‮‭20‬ا6 متر انجام اجرا گردید و پنبه رقم بختگان و گندم رقم چمران در پلاتها کشت شد. در این پروژه، فاکتورهای جرم مخصوص ظاهری خاک، نفوذپذیری خاک، میزان آب مصرفی، عملکرد محصول وبهره وری مصرف آب آبیاری تعیین گردید. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم‭SAS ‬صورت گرفت و از آزمون چند دامنه ای دانکن برای مقایسه میانگین تیمارها استفاده گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که روشهای خاک ورزی و آبیاری اثر معنی داری بر جرم مخصوص ظاهری خاک داشتند به طوری که آبیاری نواری قطره ای در مقایسه با دیگر روشهای آبیاری، جرم مخصوص ظاهری بیشتری داشت. همچنین جرم مخصوص ظاهری خاک در روشهای خاک ورزی حفاظتی نسبت به خاک ورزی مرسوم، به طور متوسط ‮‭2/4‬ درصد بیشتر بود. بیشترین مقدار نفوذ تجمعی آب در خاک از روش آبیاری نواری قطره ای بدست آمد و کمترین نفوذ تجمعی مربوط به روش آبیاری سطحی بود. تیمار خاک ورزی مرسوم در مقایسه با دو تیمار دیگر، مقدار نفوذ تجمعی آب در خاک بیشتری داشت (‮‭15/9‬ میلی متر) در حالی که کمترین مقدار نفوذ تجمعی آب در خاک (‮‭12‬ میلی متر) در تیمار کم خاک ورزی اتفاق افتاد. روشهای آبیاری تحت فشار عملکرد گندم و پنبه بیشتری نسبت به آبیاری سطحی داشتند. در هر دو محصول پنبه و گندم، بیشترین حجم آب مصرفی مربوط به روش آبیاری سطحی (هیدروفلوم) بود و کمترین حجم آب مصرفی در روش آبیاری قطره ای نواری اتفاق افتاد. در کشت پنبه، روشهای آبیاری نواری قطره ای و بارانی قرقره ای در مقایسه با روش آبیاری سطحی هیدروفلوم، به ترتیب ‮‭51‬ و ‮‭28‬ درصد صرفه جویی در مصرف آب داشتند و مقدار این صرفه جویی در کشت گندم، به ترتیب برابر با ‮‭59‬ و ‮‭40‬ درصد بود. در هر دو محصول پنبه و گندم، بیشترین بهره وری مصرف آب مربوط به روش آبیاری نواری قطره ای و کمترین آن مربوط به روش آبیاری سطحی بود. واژه های کلیدی: روش های آبیاری، بهره وری مصرف آب، عملکرد محصول، روش های خاک ورزی، تناوب گندم- پنبه.