بررسی میزان تحمل لاین های خالص سویا به بیماری پوسیدگی ذغالی

بیماری پوسیدگی ذغالی سویا ‭(Macrophomina phaseolina) ‬یکی از بیماری های مهم سویا در استان مازندران محسوب میشود. عامل بیماری قارچی خاکزی و بذرزاد بوده که از طریق جوانه زدن اسکلروت ها در داخل خاک و تماس با ریشه های سویا و کاشت بذور آلوده به قارچ عامل بیماری باعث بروز بیماری می گردد. محدودیت استفاده ازسموم شیمیایی در ضد عفونی بذر بعلت استفاده از باکتری ریزوبیوم و عدم کار آیی قارچ کش های رایج به صورت محلول پاشی باعث شده است که روش هایی نظیر استفاده از ارقام متحمل، تنظیم تاریخ ها و ردیف های کاشت به همراه سایر روش های غیر شیمیایی در کنترل بیماری از اهمیت فراوانی برخوردار شود. جهت جلوگیری از مصرف بی رویه سموم شیمیایی، کاهش هزینه های تولید و معرفی رقم متحمل به بیماری در استان مازندران، این تحقیق با استفاد ازتعداد ‮‭64‬ رقم و لاین حاصل از ازمایشات مقایسه مقدماتی که از نظر عملکرد و سایر خصوصیات زراعی نسبت به سایر ارقام برتری نشان داده اند، انتخاب و تحت شرایط مزرعه ای در برابر بیماری پوسیدگی ذغالی مورد ارزیابی قرارگرفتند. این تحقیق در قالب طرح لاتیس مربع با دو تکرار در ایستگاه تحقیقات زراعی بایعکلا در قطعه زمینی آلوده به اسکلروت های قارچ عامل بیماری و دارای سابقه کشت سویا به اجرا درآمد. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که ارقام و لاین های مورد بررسی دارای واکنش های متفاوت نسبت به قارچ عامل بیماری هستند. تجزیه واریانس داده های حاصل از درصد بوته های آلوده به بیماری پوسیدگی ذغالی نشان داد که بین ارقام و لاین های مورد بررسی از نظر درصد بوته های آلوده اختلاف معنی داری در سطح 1 درصد وجود دارد. مقایسه میانگین های درصد بوته های آلوده لاین ها در دو سال متوالی بر اساس آزمون چند دامنه ای دانکن نشان داد که این ‮‭64‬ لاین از نظر درصد بوته های آلوده نسبت به بیماری پوسیدگی ذغالی در ‮‭19‬ گروه مختلف قرار دارند. تعداد ‮‭41‬ لاین با زیر ‮‭10‬ درصد بوته های آلوده در گروه های ‭S ‬تا ‭M ‬قرار گرفتند. تعداد ‮‭17‬ لاین با درصد بوته های آلوده بین ‮‭10‬ تا ‮‭20‬ درصد در گروه های ‭L ‬تا ‭C ‬و تعداد 6 لاین با بیشتر از ‮‭20‬ درصد بوته های در گروه های ‭B ‬تا ‭A ‬قرار گرفتند. لاین های ،‮‭32‬ ،‮‭18‬ ،‮‭55‬ ،‮‭47‬ ،‮‭40‬ ،‮‭8 15‬ و ‮‭31‬ به ترتیب با ،0 ،‮‭5 0‬/،0 ،1 ،1 ،‮‭1/5 1‬ و ‮‭1/5‬ درصد دارای کمترین درصد بوته های آلوده به بیماری پوسیدگی ذغالی سویا بودند. لاینهای شماره ،‮‭10‬ ،5 ،‮‭13‬ ،6 ،‮‭28 4‬ به ترتیب با ،‮‭33‬ ،‮‭75 26‬/،‮‭25‬ ،‮‭24 25‬ و ‮‭22‬ درصد دارای بیشترین درصد بوته های آلوده بودند. پیشرفت بیماری بر روی ساقه تعدادی از بوته ها در لاین های شماره ،‮‭10‬ ،6 ،4 ،‮‭13‬ ،5 ،‮‭28‬ ،4 ،‮‭60 38‬ مشاهده گردید. لاینهای شماره ‮‭18‬ و ‮‭32‬ بدون علایم آلودگی به پوسیدگی ذغالی در دو سال متوالی آزمایش به عنوان لاینهای برتر از نظر تحمل به بیماری تعیین گردیدند. لغات کلیدی: سویا، بیماری پوسیدگی ذغالی، ‭M. phaseolina ‬و لاین ها.