ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد دو ژنوتیپ امیدبخش نخود در کشت پاییزه و انتظاری در مزارع زارعین

کشت بهاره و استفاده از توده های بومی را می توان از جمله موارد موثر در کم بودن عملکرد نخود دیم در واحد سطح ذکر نمود. این بررسی به منظور مقایسه عملکرد دانه دو ژنوتیپ نخود دیم (سارال و ‮‭482‬ ‭ILC) ‬در کشت پاییزه و انتظاری طی دو سال زراعی(‮‭91-93‬) در اراضی زارعین منطقه آغجه کهل مراغه اجرا شد. طرح آماری مورد استفاده کرت های خرد شده(اسپلیت پلات) بر پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بود. زمان کشت(پاییزه و انتظاری) در کرت های اصلی و دو ژنوتیپ نخود در کرت های فرعی قرار داشتند. برخی صفات زراعی(ارتفاع بوته، وزن صد دانه، بیوماس خشک، ارتفاع اولین غلاف از سطح خاک، تعداد غلاف و دانه در بوته و تعداد شاخه های فرعی) مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج تجزیه مرکب(دو ساله) نشان داد که تاریخ کشت بر ارتفاع بوته، و عملکرد(بیولوژیکی و دانه) اثر معنی داری داشت. کشت در مهر ماه(کشت پاییزه) سبب افزایش ارتفاع بوته، عملکرد زیست توده و عملکرد دانه به ترتیب به میزان ‮‭12‬% ، %‮‭54‬ و %‮‭24‬ نسبت به کشت انتظاری شد. اثر ژنوتیپ فقط بر ارتفاع اولین غلاف از سطح خاک معنی دار بود. لاین ‮‭482‬ ‭ILC ‬در تاریخ کشت اول(مهر ماه) و رقم سارال در تاریخ کشت انتظاری به ترتیب با ‮‭1/100‬ و ‮‭0/850‬ تن در هکتار بیشترین عملکرد دانه را تولید نمودند. با توجه به وجود تحمل به سرما در رقم سارال و از سوی دیگر پتانسیل تولید نسبتا مناسب در هر دو تاریخ کشت، کاشت آن به صورت پاییزه و انتظاری در منطقه توصیه می شود. واژه های کلیدی: نخود، ژنوتیپ، کشت پاییزه، عملکرد دانه، دیم