بررسی توان کمی و کیفی تولید خصیل از لاین ها و ارقام جو

به منظور بررسی توان کمی و کیفی تولید خصیل از لاین های مختلف جو و انتخاب ژنوتیپ های برتر، آزمایشی دو ساله( ‮‭1390-92‬) در دو سال جداگانه در ایستگاه کبوترآباد اصفهان انجام گردید. در سال اول به منظور انتخاب ژنوتیپ های برتر برای استفاده در آزمایش سال بعد، آزمایش بدون تکرار مزرعه ای با تکرار شاهدها به صورت سیستماتیک با استفاده از ‮‭120‬ ژنوتیپ جو (شامل ‮‭99‬ لاین و 4 لاین و رقم به عنوان شاهد که شاهدها به ترتیب بین هر 5 ژنوتیپ تکرار شدند) انجام شد. در سال دوم، ژنوتیپ های انتخاب شده از سال اول در قالب طرح آزمایشی بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. نمونه برداری جهت اندازه گیری های آزمایشگاهی از سطح ‮‭1/2‬ مترمربع هر یک از کرت های آزمایشی به طور تصادفی در مرحله خمیری نرم انجام و در تولید بذر قسمت های باقیمانده چهار خط میانی کرت های آزمایشی مبنای محاسبات عملکرد دانه تیمارها قرار گرفت. در سال اول آزمایش براساس روش رسم نمودار و با در نظر گرفتن صفات تعداد روز تا ظهور سنبله، مقاومت به بیماریها (سفیدک سطحی و لکه قهوه ای)، درصد ورس، ارتفاع گیاه، سن بلوغ، وزن ‮‭1000‬ دانه، عملکرد خصیل، درصد و مقدار ماده خشک، عملکرد دانه و از بین ژنوتیپ های دارای بالاترین عملکرد ماده خشک در واحد سطح ، کلا ‮‭20‬ ژنوتیپ شامل 4 شاهد به همراه ‮‭16‬ ژنوتیپ به شماره های: ،‮‭14‬ ،‮‭15‬ ،‮‭17‬ ،‮‭34‬ ،‮‭35‬ ،‮‭39‬ ،‮‭51‬ ،‮‭52‬ ،‮‭64‬ ،‮‭70‬ ،‮‭71‬ ،‮‭72‬ ،‮‭76‬ ،‮‭83 82‬ و ‮‭110‬ انتخاب گردیدند. میانگین عملکرد ماده خشک ‮‭120‬ لاین و رقم موجود در سال اول آزمایش در سطح نمونه برداری‮‭1/2‬ متر مربع، ‮‭1803‬ گرم، حداقل تولید ماده خشک ‮‭727/15‬ گرم، متعلق به لاین ‮‭116‬ و حداکثر تولید ماده خشک ‮‭2948/76‬ گرم، متعلق به لاین ‮‭91‬ بود. در سال دوم آزمایش، بیشترین میزان عملکرد ماده خشک در واحد سطح متعلق به ژنوتیپ شماره 5 (با شجره ‭Ashar/L.‬‮‭527‬‭//Opal) ‬به مقدار‮‭12340‬ کیلوگرم در هکتار بود و پس از آن به ترتیب ژنوتیپ های ،‮‭6 12‬ ،‮‭14‬، 4 ، 9 و ‮‭10‬ قرار داشتند و از نظر کیفی براساس اطلاعات ترکیبات شیمیایی و همچنین قابلیت هضم ماده آلی در ماده خشک، کل مواد مغذی قابل هضم، انرژی خالص شیردهی و ارزش نسبی علوفه، ژنوتیپ های ‮‭20‬ ، 4 ، 5 ، ‮‭14‬ ، 6 و ‮‭15‬ به ترتیب بهترین گزینه ها بودند. لذا براساس نتایج این آزمایش، به ترتیب ژنوتیپ های 5 ، ‮‭4 14‬، ، ‮‭15‬ و ‮‭20‬ به عنوان بهترین ژنوتیپ های دارای بالاترین مقدار تولید ماده خشک در واحد سطح و همچنین بالاترین مقادیر ارزش غذایی بودند. واژه های کلیدی: خصیل جو، تولید، کمی، کیفی، لاین، واریته.