بررسی و مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش گندم نان متحمل به تنش خشکی انتهای فصل در شرایط زارعین استان تهران

در این بررسی 2 لاین امیدبخش و متحمل به تنش خشکی (‮‭90-10‬‭-WS ‬و ‮‭90-18‬‭-WS) ‬گندم که از پروژه مصوب برنامه راهبردی تحقیقات گندم آبی و دیم کشور تحت عنوان "سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای امید بخش گندم نان در شرایط کم آبیاری برای مناطق معتدل کشور (‮‭90‬‭-WS-ERWYT) ‬انتخاب شده اند به همراه 2 رقم گندم جدید اصلاح شده برای شرایط آبیاری نرمال منطقه معتدل (ارقام جدید پارسی، سیوند) و رقم جدید متحمل به تنش خشکی سیروان و دو رقم رایج منطقه (به نامهای بهار و پیشتاز)، مجموعا 7 لاین و رقم، در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی ‭(RCBD) ‬با 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. ارقام پارسی و سیوند جدیدترین رقمهای معرفی شده برای شرایط مطلوب آبیاری در اقلیم معتدل کشور و از جمله بخش عمده ای از استان تهران می باشند. همچنین رقم سیروان رقمی جدید است که سال گذشته معرفی شده و متحمل به خشکی می باشد. در این آزمایش ابعاد هر کرت ‮‭12‬ خط کاشت با فاصله ‮‭20‬ سانتیمتر و به طول ‮‭10‬ متر بوده و مساحت هر کرت ‮‭24‬ متر مربع بود. این آزمایش بطور یکنواخت در دو نقطه از شهرستان ورامین (روستای حاجی آباد سالار و روستای خاوه) اجرا شد . نتایج حاصل بصورت جداگانه برای هر منطقه مورد تجزیه واریانس و مقایسه میانگین ساده قرار گرفت و سپس تجزیه مرکب برای دو مکان انجام شد و ارقام و لاینهایی که دارای عملکرد دانه بالا و سایر صفات مطلوب زراعی بودند انتخاب شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب دو منطقه نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد دانه برای رقم اصلاح شده سیروان و لاین ‮‭90-18‬‭-WS‬به ترتیب با ‮‭5895‬ و ‮‭5783‬ کیلوگرم در هکتار بود که هر دو در بالاترین گروه آماری قرار گرفتند اگرچه اختلاف بین لاین ‮‭90-18‬‭-WS ‬با لاین ‮‭90-10‬‭-WS ‬معنی دار نبود. کمترین میزان عملکرد دانه با ‮‭4480‬ کیلوگرم در هکتار متعلق به رقم پیشتاز بود. اختلاف بین رقم بهار و پیشتاز از نظر میانگین عملکرد دانه معنی دار نبود و هر دو در پایین ترین گروه آماری قرار گرفتند دو لاین ‮‭90-18‬‭-WS‬و ‮‭90-10‬‭-Ws ‬از نظر وزن هزار دانه و شاخص برداشت نیز در بالاترین گروه آماری قرار داشتند. نتایج نهایی آزمایش اخیر نشان داد که در میان 7 ژنوتیپ مورد بررسی، لاینهای ‮‭90-10‬‭-WS ‬و ‮‭90-18‬‭-WS ‬از عملکرد دانه ی در حد شاهد متحمل به تنش خشکی و پر محصول سیروان (که رقمی بسیار مطلوب و مورد استقبال کشاورزان بوده و به سرعت در سطح مناطق معتدل دارای شرایط کم آبی انتهای فصل رشد توسعه یافته است) برخوردار بوده و قابلیت توسعه و تکثیر در منطقه و توصیه به کشاورزان را دارا می باشند. واژه های کلیدی: گندم، تنش خشکی، لاین امید بخش، منطقه معتدل، تحقیقی تطبیقی ‭(on form)