انتخاب ماشین مناسب برای زه کشی مزارع نیشکر

بهبود روش های موجود زهکشی مزارع و ارایه روش های جایگزین به منظور کاهش هزینه ها، عدم وابستگی، جلوگیری از خروج ارز و سرعت بخشیدن به عملیات اجرایی زهکشی مزارع در مقیاس وسیع ضروری و اجتناب ناپذیر خواهد بود. در این راستا بررسی و مطالعه ای در خصوص ارزیابی فنی و اقتصادی کاربرد سامانه بدون حفاری (ترنچلس) در مقایسه با سامانه حفاری (ترنچر) در سیستم زهکشی زیرزمینی انجام گرفت. با استفاده از تجارب جهانی در استفاده از سیستم نصب لوله و کابل در زیرزمین بدون هیچگونه حفاری، می توان با استفاده از ماشین هایی که قادر به حفر تونل با سطح مقطع لترال زهکش در زمین می باشند عملیات زهکشی را بدون حفر ترانشه انجام و مقدار قابل توجهی از هزینه های هنگفت ماشین آلات و سایر هزینه های جانبی را کاهش داده و بدون ایجاد وقفه در کار و فعالیت کشاورزان امکان سرعت بخشیدن به روند احداث زهکش های زیرزمینی را فراهم نمود. هزینه تعمیر و نگهداری ماشین های ترنچلس نسبت به ماشین های ترنچر کمتر است، به این دلیل که استهلاک قسمت های گردنده و تیغه های برشی در ماشین ترنچر بسیار بیشتر از خیش ماشین ترنچلس می باشد. معمولا طرح هایی که با ماشین زهکشی ترنچلس اجرا می گردد، ارزان تر تمام می شود. در اراضی سنگلاخ، ممکن است استفاده از ترنچر موجب وارد شدن صدمات بیشتری به ماشین نسبت به استفاده از ماشین زهکشی ترنچلس گردد. علاوه بر این، در چنین شرایطی کیفیت نصب زهکش با استفاده از ماشین های زهکشی ترنچلس بهتر نیز خواهد بود. در اراضی بسیار خشک نیز مسایل مشابهی می تواند بوجود آید. حتی مواردی را می توان یافت که در ان امکان کار ماشین ترنچر وجود ندارد. در این شرایط چنانچه ماشین زهکشی ترنچلس به کار برده شود، ممکن است لازم باشد تا قبل از نصب لوله زهکش، ماشین بصورت آزمایشی یک یا دو بار در مسیر مورد نظر کار کند. در هر حال باید توجه داشت که توان مورد نیاز این دستگاه ها بیش از ماشین های ترنچر است، بویژه چنانچه عمق کار بیش از 2 متر و خاک فشرده و یا سنگین و خشک باشد. سوخت مورد نیاز این دستگاه ها به ازای هر متر از زهکش نصب شده می تواند به میزان قابل ملاحظه های کمتر از ماشین های ترنچر باشد. در حال حاضر در اروپای غربی و امریکای شمالی، کارگذاری زهکش ها به وسیله ترنچلس خیلی متداول است. دلیل اصلی این امر آنست که در این کشورها که هزینه نیروی انسانی بالا بوده و زهکش ها در اعماق نسبتا کمی کارگذاری می شوند، استفاده از ترنچلس موجب تسریع در کار و هزینه کمتر است. کاربرد ترنچلس در اراضی فاریاب واقع در نواحی خشک و نیمه خشک، بدلیل محدودیت عمق کار تا حدودی محدود است. با این حال با استفاده از ترنچلس ها می توان بسیاری از مشکلاتی که ترنچرها و بیل های مکانیکی در خاک های ریزشی با آن مواجه هستند، را کاهش داد. عملکرد زهکش هایی که به روش ترنچلس نصب شده اند، به شدت به تغییراتی وابسته است که در اثر عبور تیغه ماشین در ساختمان خاک ایجاد می شود این امر بستگی دارد به شرایط خاک (خیس نباشد) و عمق نصب زهکش (ازحدود ‮‭1/5‬ متر بیشتر نباشد). زهکشی خاک های رسی در صورت خیس بودن خاک، به طور اجتناب ناپذیری به صیقلی شدن دیواره و کاهش هدایت هیدرولیک آن قسمت از خاک که با قطعات حفاری ماشین تماس دارد، منجر خواهد شد. حتی در صورت فراهم بودن ماشین آلات، باید از اجرای زهکشی در خاک های چسبنده، در صورت خیس بودن خاک اجتناب کرد. به هر حال، استفاده از این ماشین ها (ترنچلس ها) از نظر نوع زهکش ها، قطر آنها، کاربرد شن و ماسه و عمق نصب دارای محدودیت هایی است. از این رو، زهکشی بدون ترانشه در اراضی فاریاب هنوز در سطح گسترده ای بکار گرفته نشده است. اگرچه به طور نظری امکان کاربرد شن و ماسه در ترنچلس های با حفاری قایم نیز همانند حفارهای Vشکل وجود دارد، با این حال نگرانی های مربوط به گیر کردن شن و ماسه در لول تغذیه ماشین، موجب شده است که روش نصب بدون ترانشه برای کاربرد شن و ماسه، نامناسب باشد. کارگذاری پوشش های شن و ماسه ای، همچنان دشواری هایی داشته و نیروی انسانی زیادی لازم دارد. همچنین موکدا توصیه می شود در انتخاب ماشین ها، به ادعای سازندگان آنها در زمینه توان اسمی اکتفا نشده و عملکرد واقعی ماشین در نظر گرفته شود. مقایسه عملکرد ترنچرهای موجود در کشور با توان اسمی موتور آنها، حاکی از فقدان رابطه مستقیم این دو پارامتر بوده و کار انجام شده به ازای هر واحد اسب بخار اسمی در ماشین های مختلف متفاوت است. همچنین توصیه می شود تجارب پراکنده کاربران ماشین های موجود در نواحی مختلف کشور جمع آوری شده و با انجام پاره ای آزمایشات و تحقیقات با استفاده از ماشین های موجود در نواحی مختلف کشور، قدم های قابل توجهی در زمینه تدوین استاندارد ملی برای ویژگی های یک ماشین زهکشی مناسب برای کشور برداشته شود. هر یک از مدل های ماشین های موجود در کشور، می تواند نقاط ضعفی داشته باشد که در جریان عملیات زهکشی مشخص گردد. حفر ترانشه بر ساختمان طبیعی خاک و نیروی کاپیلاریته اثر می گذارد. خاک واریخته شده به ترانشه که ساختمان آن تخریب شده، در مقابل شستشوی ذرات ریز و لای گرفتگی خلل و فرج ریز خاک حساس است. در چنین خاکی ممکن است پس از نشست، نفوذپذیری کم شده و قابلیت نفوذ آب کاهش یابد. استفاده از ماشین ترنچلس، تخریب مزرعه در اثر کارگذاری زهکشی را به حداقل می رساند.