مسایل زیست محیطی ناشی از تخلیه زه آب های کشاورزی برخی از واحدهای کشت و صنعت نیشکر در استان خوزستان

در بسیاری از نقاط دنیا که با مشکل کمبود آب آبیاری مواجه می باشند، ارتقا بهره وری آب و استفاده مجدد از زهاب های کشاورزی در صورت امکان، میتواند راهکاری مفید در جهت مقابله با اثرات سو کمبود آب و مشکلات زیست محیطی ناشی از تخلیه زهاب ها باشد. همچنین فقدان تخلیه گاه مناسب و عدم مدیریت زهاب ها سبب می شود مشکلات عدیده ای در محیط ایجاد شود. این تحقیق در واحدهای شرق کشت و صنعت نیشکر و صنایع جانبی (کشت و صنعت های دعبل خزایی، سلمان فارسی و فارابی) و نیز تخلیه گاه واحدهای میرزاکوچک خان جنگلی و امیرکبیر (در غرب رودخانه کارون) به انجام رسید. جهت بررسی وضعیت آبیاری در واحدهای شرق کشت و صنعت نیشکر و زهاب تولیدی آن، علاوه بر اطلاعات اخذ شده از سازمان های ذیربط، اقدام به نمونه برداری زهاب کشاورزی از کانال زهکش واحدهای شرق و محل تخلیه گاه زهاب های واحد غرب کشت و صنعت نیشکر (حوضچه های تبخیری) شد. همچنین برداشت نمونه های خاک از محدوده حوضچه ها، برای بررسی وضعیت انتشار آلودگی در خاک منطقه انجام شد. نتایج حکایت از آن داشت که از نظر میزان شوری در نمونه های آب آبیاری واحدهای شرق کشت و صنعت نیشکر در طی دو سال، بالاترین مقدار شوری آب آبیاری برابر ‮‭3/47‬ دسی زیمنس بر متر و در زهاب اراضی کشاورزی به ترتیب ‮‭30/8‬ و ‮‭14/13‬ دسی زیمنس بر متر بود. میزان شوری آب حوضچه تبخیری (تخلیه گاه واحدهای غربی) در بازه دو ساله بین ‮‭50/7‬ تا ‮‭147/6‬ دسی زیمنس بر متر و شوری خاک اطراف حوضچه در محدوده ‮‭69/8‬ تا ‮‭96/6‬ دسی زیمنس بر متر تغییر می نمود. همچنین تخلیه بی رویه و بالای زهاب واحدهای غرب نیشکر به حوضچه های تبخیری موجب شده است که املاح مخرب خاک و شوری ضمن تجمع در خاک، از این منطقه به سمت دشت خرمشهر در حال حرکت و گسترش باشد که این روند در منطقه، عوارض زیست محیطی جبران ناپذیری را به دنبال خواهد داشت. 2- واژه های کلیدی: حوضچه تبخیری، زهاب کشاورزی، شوری، کشت و صنعت نیشکر، نسبت جذبی سدیم.