ارزیابی اکوتیپ های برتر و واریته سنتتیک یونجه

اصلاح گونه های علفی دگر گرده افشان، چند ساله و با تولید مثل جنسی عموما" در ایجاد ارقام سنتتیک و اصلاح جمعیتهای ناهمگن به نتیجه میرسد. یک مرحله اساسی در ایجاد واریته های سنتتیک، انتخاب والدین مناسب از بین والدین متعدد است. بنابراین، برای شروع کار لازم است که ارزشهای والدین مشخص شود. این ارزیابی میتواند از طریق بررسی خود والدین، نتاج حاصل از خودباروری آنها و یا قابلیت ترکیب عمومی حاصل از آزمون پلیکراس یا تاپکراس صورت گیرد. ارزیابی والدین با تولید خانواده های ناتنی حاصل از اجرای طرح تحقیقاتی"تعیین قابلیت ترکیب پذیری اکوتیپهای یونجه منطقه آذربایجان از طریق آزمون پلیکراس" انجام پذیرفته است و بر اساس نتایج آن طرح، یازده اکوتیپ انتخاب گردیدند. اکوتیپهای منتخب با انجام پروژه "پلیکراس اکوتیپهای منتخب یونجه و تولید بذر سنتتیک یک" تلاقی یافته و بذر "واریته سنتتیک یک" تولید شده است. یازده اکوتیپ ساتلو، قره یونجه، الهرد، لغلان، بافتان، خواجه، سیوان، ایلان جوق، دیزج صفر علی، جوشین و قره بابا به همراه واریته سنتتیک تولید شده و یک رقم بومی رایج محلی به عنوان شاهد در دو ایستگاه تحقیقاتی ملکان و تیکمهداش مورد ارزیابی قرارگرفتند. اکوتیپهای مورد بررسی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. داده های حاصل به صورت مرکب و همچنین سالانه مورد تجزیه واریانس قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده های حاصل در ایستگاه تحقیقاتی ملکان نشان داد که بین ارقام مورد بررسی از نظر صفات عملکرد و ارتفاع به ترتیب در سطح احتمال یک و پنج درصد اختلاف معنی دار وجود دارد و همچنین سالهای آزمایش برای هر دو صفت در سطح احتمال یک درصد معنی دار بودند ولی اثرات متقابل سالارقم برای هر دو صفت غیرمعنی دار بود. در ایستگاه فوق ارقام سنتتیک و قره یونجه نسبت به رقم شاهد و سایر ارقام برتر بودند. نتایج مربوط به ایستگاه تیکمهداش نیز نشان داد که اختلاف بین ارقام معنی دار است و اثر متقابل سال ا رقم غیرمعنی دار است. میانگین ارتفاع رقم سنتتیک در طی سالهای ‮‭1390‬ لغایت ‮‭1393‬ نسبت به میانگین ارتفاع رقم شاهد به ترتیب ،9 ،‮‭15 9‬ و ‮‭25‬ درصد برتر بود. برتری رقم سنتتیک نسبت به رقم شاهد از نظر عملکرد نیز در سالهای آزمایش به ترتیب ،5 ،‮‭78 38‬ و ‮‭67‬ درصد بود. در مجموع با توجه به نتایج حاصل از تجزیه واریانس جداگانه برای ایستگاههای تحقیقاتی ملکان و تیکمهداش میتوان ارقام سنتتیک و قره یونجه را ارقام مناسب برای شرایط مشابه ایستگاه ملکان معرفی نمود. ارقام سنتتیک و قره بابا مناسب ترین ارقام در ایستگاه تیکمهداش تشخیص داده شدند و میتوان به عنوان ارقام برتر برای مناطق مشابه معرفی کرد. واژه های کلیدی:ارقام امید بخش، پلیکراس، واریته سنتتیک، یونجه