بررسی کلکسیون گلرنگ در کشت پاییزه به منظور گزینش ژنوتیپ های مناسب در شرایط دیم معتدل سرد

در علم اصلاح نباتات گزینش ژنوتیپ های مطلوب براساس وجود تنوع ژنتیکی استوار است از این رو منابع ژنتیکی گیاهی علاوه بر زیربنای توسعه کشاورزی، به عنوان خزانه غنی از ژنهای مطلوب محسوب می شوند. گلرنگ از گیاهان زراعی قدیمی و بومی ایران بوده و سازگاری خوبی با مناطق مختلف دیم دارد. در این بررسی جمعا تعداد ‮‭599‬ ژنوتیپ گلرنگ طی سه سال زراعی در معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم (سرارود) مورد ارزیابی قرار گرفتند. هر کرت شامل دو ردیف به طول 4 متر با فاصله ردیف های ‮‭30‬ سانتیمتر بود. در طول دوران رشد ونمو علاوه بر مراقبتهای معمول زراعی نظیر وجین علفهای هرز و مبارزه با آفات از برخی صفات زراعی یادداشت برداری صورت گرفت. نتایج سال اول نشان داد که بارندگی ها در این سال زراعی ‮‭27/4‬ درصد کمتر از میانگین بلند مدت بوده است. از بین ‮‭115‬ ژنوتیپ تحت بررسی در این سال ‮‭45‬ ژنوتیپ دارای عملکرد بالا تر از میانگین کل بوده و نهایتا ‮‭24‬ ژنوتیپ که دارای عملکرد دانه بیش از‮‭2667/3‬ کیلوگرم در هکتار بودند گزینش شدند. در سال دوم میزان بارندگی نزدیک میانگین بلند مدت بود (‮‭392/8‬ میلی متر). از بین ‮‭247‬ ژنوتیپ تحت بررسی ‮‭108‬ ژنوتیپ دارای عملکرد بالا تر از میانگین کل (‮‭2798/6‬ کیلوگرم در هکتار) بوده و نهایتا ‮‭24‬ ژنوتیپ که دارای عملکرد دانه بیش از‮‭3950/1‬ کیلوگرم در هکتار بودند گزینش شدند. در سال سوم نیز میزان بارش ها برابر‮‭401/3‬ میلی متر بوده وتنها ‮‭3/8‬ درصد کمتر از میانگین بلند مدت بود. از بین ‮‭237‬ ژنوتیپ تحت بررسی ‮‭113‬ ژنوتیپ دارای عملکرد بیش از میانگین بوده و نهایتا ‮‭39‬ ژنوتیپ که دارای عملکرد دانه بیش از‮‭3661/9‬ کیلوگرم در هکتار گزینش شدند. تمامی ژنوتیپ های ضمن ارزیابی، احیا و خالص سازی در یخچال های مخصوص نگهداری شدند. همچنین ژنوتیپ های گزینش شده در هر سال به آزمایشات تکرار دار منتقل گردیدند. واژه های کلیدی: گلرنگ، ژرم پلاسم، گزینش، شرایط دیم