اصلاح توده محلی پیاز قم به روش سلکسیون توده ای با آزمون نتاج

ایران یکی از مراکز پیدایش، تنوع ژنتیکی و از تولیدکنندگان مهم پیاز به شمار می رود. اصلاح توده های بومی پیاز از امور ضروری کشت و تولید در کشور است. برای اصلاح پیاز روزبلند توده محلی سفید قم از نظر عملکرد، زودرسی، انبارمانی، یکنواختی شکل، اندازه، تک مرکزی به روش سلکسیون توده ای توام با تست نتاج پروژه تحقیقاتی از سال ‮‭1378‬ تا ‮‭1383‬ در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر اجرا گردید. در سال اول بذر شش توده پیاز مورد کشت از مناطق مختلف استان قم جمع آوری و در یک طرح بلوک کامل تصادفی در 4 تکرار مقایسه شدند و بهترین توده به عنوان جمعیت پایه جهت اصلاح انتخاب گردید. در سال دوم گرده افشانی آزاد بین بوته های منتخب جمعیت برتر از سال قبل صورت گرفت. تک بوته ها پس از انجام گرده افشانی در جمعیت انتخاب و بذر هرتک بوته مجزا استحصال شد. در سال سوم بذور استحصال شده از تک بوته های انتخابی در روی خطوط جداگانه کشت گردید و از هر 5 خط یک خط شاهد از جمعیت پایه کشت شد. از تعداد ‮‭159‬ ردیف کاشته شده، پیازهای هر خط جداگانه برداشت و در انبار بررسی و گزینش انجام شد. در سال چهارم پیازهای انتخاب شده از ‮‭39‬ ردیف برتر در یک مزرعه ایزوله کاشته شدند تا گرده افشانی آزاد و بازترکیبی ژنتیکی بین آنها انجام گیرد. میزان ‮‭3/5‬ کیلوگرم بذر اصلاح شده حاصل شد و در سال پنجم توده اصلاح شده با شاهد در قالب طرح بلوک کامل تصادفی مقایسه گردید و نتایج نشان داد که توده اصلاح شده از نظر وزن، قطر و ارتفاع سوخ، تعداد لایه و پوست، طول برگ، تعداد برگ، تعداد لایه خوراکی نسبت به توده اولیه برتری نسبی داشت. واژه های کلیدی: پیاز، سفیدقم، سلکسیون توده ای، تست نتاج، تحمل به تریپس.