بررسی اثرات کم آبیاری در عملکرد و درصد قند چغندرقند در اقلید

کمبود آب و کاربرد نامناسب آن، یکی از مهم ترین عوامل محدود کننده تولید دربیشتر اراضی کشاورزی است. شهرستان اقلید نیزهمانند دیگر مناطق متاثر از خشکسالی های اخیر، دچار کاهش منابع تغذیه کننده آب های زیرزمینی و سطحی شده است. بنابراین به منظور تعیین مناسب ترین دورآبیاری و مقدار آب مصرفی جهت دستیابی به عملکرد اقتصادی چغندرقند، آزمایشی مزرعه ای به مدت دو سال در دشت نمدان شهرستان اقلید انجام شد. این مطالعه در قالب بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار و پنج تیمار آبیاری بر اساس دورهای آبیاری ،‮‭10 9‬(شاهد)، ،‮‭12 11‬ و ‮‭13‬ روزه با کاشت رقم زرقان اجرا شد. حجم آب مصرفی در هر نوبت آبیاری محاسبه و توسط کنتور حجمی اعمال شد. در زمان برداشت عملکرد ریشه، ویژگی های کیفی و کارایی مصرف آب اندازه گیری شدند. داده ها به روش تجزیه واریانس تحلیل آماری و میانگین ها با استفاده از آزمون حداقل اختلاف معنی دار مقایسه گردیدند. هزینه و درآمد خالص یک هکتار چغندرقند در تیمارهای مختلف از لحاظ اقتصادی و بودجه بندی جزیی مقایسه شد. نتایج نشان داد تاثیر دور آبیاری و مقدار آب مصرفی در زراعت چغندرقند بر عملکردهای ریشه، قند و قند سفید در سطح %1 معنی دار بود. بیش ترین عملکرد مربوط به تیمار دور آبیاری ‮‭11‬ روزه و مصرف‮‭9550‬ مترمکعب آب در هکتار و ‮‭12‬ نوبت آبیاری بود. عملکردهای ریشه، قند و قند سفید این تیمار به ترتیب،‮‭9877 55300‬ و ‮‭7935‬ کیلوگرم در هکتار بود. بیش ترین کارایی مصرف آب نیز مربوط به همین تیمار بود که برای عملکرد ریشه ‮‭5/77‬ کیلوگرم، عملکرد قند ‮‭1/03‬ کیلوگرم و عملکرد قند سفید ‮‭830‬ گرم در هکتار به ازای مصرف هر متر مکعب آب بود. مقدار آب مصرف شده در این تیمار %‮‭65‬ کل تبخیر تجمعی از طشتک کلاس ‭A ‬از زمان کاشت تا برداشت چغندرقند بود.کمترین عملکرد ریشه ‮‭36/8‬ تن در هکتار و عملکرد قند سفید ‮‭5666‬ کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار دور آبیاری ‮‭13‬ روزه بود که ‮‭7790‬ مترمکعب آب در هکتار مصرف شده بود.کمترین کارایی مصرف آب مربوط به تیمار دور آبیاری 9 روزه بود که عملکرد ریشه آن ‮‭4/42‬ کیلوگرم در هکتار و‮‭660‬ گرم قند سفید در هکتار به ازای مصرف هر متر مکعب آب بود. مصرف آب برای تولید چغندرقند در این تیمار ‮‭11225‬ متر مکعب در ‮‭14‬ نوبت آبیاری بود. نتایج مقایسه اقتصادی با بودجه بندی جزیی نشان داد تیمار دور آبیاری ‮‭11‬ روزه با ‮‭24728640‬ ریال درآمد خالص در هکتار رتبه یک را کسب نمود. درمقایسه تیمارها بر اساس درآمد خالص در هکتار به ترتیب تیمارهای دور آبیاری ،‮‭11‬ ،‮‭10‬ ،‮‭12 9‬ و ‮‭13‬ روزه رتبه بندی می شوند. نشانه های بیماری در اندام هوایی و ریشه چغندرقند مشاهده نشد. اثر سال بر عملکردهای ریشه، قند و قند سفید، مقدار قند و قند سفید و هم چنین برکارایی مصرف آب معنی دار نبود. واژه های کلیدی: اقلید، بودجه بندی جزیی، عملکرد قند سفید، کارایی مصرف آب، کم آبیاری.