بررسی کارایی رهاسازی اشباعی باکتری ‭Bacillus thuringiensis ‬در کنترل بیولوژیک کرم میوه خوار خرما ‭(Batrachedra amydraula) ‬در شرایط مزرعه ای

شب پره کوچک خرما ‭(Batrachedra amydraula Meyrick) ‬یکی از مهمترین آفات میوه خرما در نخلستان می باشد. به طوری که در بعضی درختان ‮‭50‬ تا ‮‭70‬ درصد میوه ها توسط لارو نسل-های مختلف آفت خسارت دیده و ریزش می کنند. هدف از انجام این پژوهش بررسی رهاسازی اشباعی باکتری ‭Bacillus thuringiensis ‬برای کنترل کرم میوه خوار خرما در شرایط نخلستان بود. برای انجام این آزمایش از جدایه ‭B. thuringiensis kurstaki ‬استفاده گردید. از طرح اسپلیت پلات برای انجام تحقیق استفاده شد. پلات های اصلی شامل سه زمان رهاسازی همزمان، سه روز و یک هفته پس از ظهور کرم میوه خوار خرما در هر نخلستان بود. پلات های فرعی شامل سه سطح مختلف رهاسازی حداقل(یک دهم غلظت کشنده ‮‭50‬)، رهاسازی متوسط(غلظت کشنده ‮‭50‬ ) و رهاسازی حداکثر(ده برابر غلظت کشنده ‮‭50‬ )که به صورت 2 روز در میان و به مدت یک هفته رهاسازی ادامه داشت. این آزمایش دارای چهار تکرار بوده و هر تکرار شامل یک نفر نخل خرما رقم سایر بود. یک تیمار کنترل شیمیایی با حشره کش دیازینون و یک تیمار بدون کنترل شیمیایی و کنترل بیولوژیک به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. درصد آسیب میوه به عنوان نشانه ی بیولوژیکی فعالیت آفت از اواسط فروردین ماه به فاصله هر دو هفته یک بار از درختان تیمار و شاهد نمونه برداری گردید. صفات کمی مختلف شامل طول، عرض، وزن و حجم میوه در تیمارهای مختلف ارزیابی شد. نتایج نشان داد که بین تیمارهای مختلف رهاسازی اشباعی باکتری‭B.t‬، از نظر شدت آلودگی میوه به کرم میوه خوار خرما اختلاف وجود دارد. به طوری که بیشترین آلودگی در تیمار رهاسازی حداقل در شرایط 7 و 3 روز پس از ظهور کرم میوه خوار ثبت شده است. کمترین آلودگی در شرایط رهاسازی حداکثر و از این لحاظ تفاوت معنی داری بین سه زمان مختلف رهاسازی وجود ندارد. کمترین متوسط سرعت رشد و بیشترین کاهش متوسط سرعت رشد آسیب در تیمار رهاسازی حداکثر و همزمان با ظهور کرم میوه خوار خرما بود. صفات کمی میوه خرما در حالات مختلف رهاسازی اشباعی و کنترل شیمیایی با شاهد تفاوت معنی دار در سطح احتمال 1 درصد داشتند. بالاترین و کمترین کارایی کنترل کرم میوه خوار خرما به ترتیب در شرایط رهاسازی حداکثر همزمان با ظهور و رهاسازی حداقل و یک هفته پس از ظهور بوده است. در شرایط انجام مطالعه کارایی کنترل بالای ‮‭90‬ درصد تیمار رهاسازی حداکثر و همزمان با ظهور حاکی از امکان کاربرد موفق باکتری ‭B.t. ‬برای کنترل موفق کرم میوه خوار خرما در شرایط مزرعه است. واژه های کلیدی: کرم میوه خوار خرما، ‭Bacillus thurengiensis‬، رهاسازی اشباعی