ارزیابی و مقایسه مقدماتی عملکرد هیبریدهای جدید ذرت دانه ای برای تحمل به تنش خشکی

به منظور بررسی میزان تحمل به خشکی در ژنوتیپ های ذرت دانه ای، آزمایشی در سالهای زراعی ‮‭1391‬ و ‮‭1392‬ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق مشهد اجرا گردید. در این پژوهش ‮‭60‬ هیبرید سینگل کراس ذرت دانه ای شامل ‮‭57‬ ترکیب سینگل کراس حاصل از تلاقی ‮‭31‬ لاین اینبرد با دو تستر لاین پدری 1‭/K‬‮‭1263‬ و A‮‭679‬ به همراه سه هیبرید تجاری کارون، مبین و ‭KSC‬‮‭704‬در شرایط تنش رطوبتی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 2 تکرار کشت و مورد ارزیابی قرار گرفتند. لاینهای والدی مادری از نسل دوم هیبریدهای تجاری خارجی ذرت زودرس و میان رس استخراج شده و در یک آزمایش مقدماتی قبلا تحت شرایط تنش خشکی غربال شده اند. هر هیبرید در دو خط 5 متری کشت و تنش رطوبتی (براساس ‮‭80‬ درصد تخلیه مجاز رطوبتی از خاک) از مرحله 4 برگی تا انتهای رشد گیاه اعمال گردید. نتایج نشان داد در هر دو سال زراعی در شرایط تنش خشکی بین هیبریدها از نظر کلیه صفات مورد مطالعه اختلاف معنی داری در سطح احتمال%1 وجود داشت. در سال اول هیبرید شماره ‮‭22‬ (3‭/ME‬‮‭77013‬ا1‭/K‬‮‭1263‬) بیشترین عملکرد دانه ( ‮‭8/84‬ تن در هکتار) را دارا بود و در مقایسه با اغلب هیبریدها از جمله ارقام کارون و مبین برتری معنی داری را نشان داد. برتری عملکرد در ترکیب هیبرید مذکورمی تواند به دلیل برتری آن در صفات ارتفاع بوته و بلال، وزن هزار دانه، عمق دانه و تعداد ردیف دانه و نیز فاصله کم بین گرده افشانی و ظهور رشته های ابریشمی باشد. رقم تجاری ‮‭704‬ با عملکرد‮‭6/321‬ تن بر هکتار تفاوت معنی داری با برترین هیبرید (ترکیب ‮‭22‬) نداشت. نتیجه مقایسه میانگین عملکرد دانه در سال دوم (‮‭1392‬) حاکی از برتری ترکیب هیبرید 9 (3‭/ME‬‮‭78012‬ا1‭/K‬‮‭1263‬) با ‮‭7/106‬ تن دانه در هکتار بود که تفاوت معنی داری را با اکثر ترکیبات هیبرید مورد بررسی در این تحقیق بویژه ارقام شاهد تجاری کارون، مبین و ‮‭704‬ نشان داد. فاصله کم بین گرده افشانی و ظهور رشته های ابریشمی و برتری معنی دار در صفات تعداد دانه در ردیف، تعداد ردیف دانه و عمق دانه در مقایسه با اکثر ترکیبات مورد بررسی می تواند دلیل برتری ترکیب مذکور در سال ‮‭92‬ باشد. حداقل عملکرد دانه توسط هیبرید ‮‭42‬ (4‭/ME‬‮‭78016‬ا A‮‭679‬ ) به میزان‮‭2/76‬ تن بر هکتارتولید شد. هیبرید مذکور کمترین عملکرد دانه را در سال اول نیز تولید کرد. شناسایی و معرفی هیبریدهای متحمل به خشکی می تواند گام موثری در توسعه کشت ذرت در مناطق با محدودیت منابع آبی باشد. واژه های کلیدی: تنش آبی، صفات زراعی، گزینش، عملکرد دانه، ترکیب سینگل کراس