ارزیابی مقاومت ژنوتیپ های مختلف گلرنگ به مگس گلرنگ در کشت پاییزه در استان کردستان

مگس گلرنگ ‭Acanthiophilus helianthi Rossi ‬به عنوان یکی از آفات اصلی گلرنگ، کاهش قابل ملاحظه ای در میزان تولید و روغن استحصالی ایجاد میکند. بمنظور افزایش تولید، مبارزه با این آفت ضروری میباشد. از آنجایی که استفاده از ارقام مقاوم یکی از روشهای مناسب کنترل این آفت میباشد، برای بررسی مقاومت ‮‭10‬ رقم و ژنوتیپ مختلف گلرنگ، به مگس گلرنگ در کشت پاییزه، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گریزه در طی دو فصل زراعی انجام شد. در این آزمایش شاخص های شدت و میزان آلودگی، خسارت و عملکرد و وزن هزار دانه و درصد روغن در کرت های مختلف محاسبه و مورد مقایسه قرار گرفتند. به منظور بررسی تاثیر آفت روی عملکرد، وزن هزار دانه و درصد روغن محصول، یک قطعه مشابه قطعه اصلی کشت و دو نوبت علیه مگس گلرنگ سمپاشی شد. نتایج نشان داد که این آفت بطور معنی داری (در سطح%1) موجب کاهش وزن هزار دانه، درصد روغن و عملکرد محصول میگردد. میزان کاهش عملکرد در ارقام مختلف بین ‮‭40‬ تا ‮‭60‬ درصد، کاهش درصد روغن ‮‭20‬ درصد و کاهش وزن هزار دانه در اثر خسارت آفت ‮‭22‬ درصد بود. نتایج تجزیه واریانس داده های بدست آمده در مورد درصد غوزه های آلوده، تعداد لارو-شفیره، درصد و تعداد بذور صدمه دیده، وزن هزار دانه، درصد روغن دانه و عملکرد محصول بیانگر وجود اختلاف آماری معنی دار در سطح 1 درصد بین تیمارهای آزمایشی بود. بر اساس مقایسه میانگین داده ها، ارقام "محلی اصفهان" (‮‭81/33 0/94‬) و " "‮‭72/7 33/79‬‭) Lesaf) ‬بیشترین و ""‮‭98/9 67/54‬‭) Syrian) ‬کمترین درصد غوزه های آلوده را دارا بودند. بر همین اساس ارقام "محلی اصفهان" (‮‭34 2/94‬) بیشترین و "محلی مرند" (‮‭9/67 3/40‬) کمترین تعداد لارو و شفیره در غوزه را داشتند. از نظردرصد بذور صدمه دیده رقم "‮‭37/4 32/22‬‭) "Lesaf) ‬از سایر ارقام حساس تر بود و به لحاظ تعداد بذور صدمه دیده، "محلی اصفهان" (‮‭305/33 37/48‬) بیشترین و "‮‭01/31 137‬‭) "Syrian) ‬و ژنوتیپ "محلی مرند" (‮‭135/70 10/37‬) کمترین تعداد بذور صدمه دیده را داشتند. بر اساس نتایج به دست آمده، ارقام و ژنوتیپ های مورد یررسی در دو گروه اصلی قرار گرفتند. گروه اول که بیشترین درصد غوزه های آلوده، بیشترین تعداد لارو و شفیره در غوزه و بالاترین درصد و تعداد بذور صدمه دیده را دارا بودند و میتوان آنها را حساس به مگس گلرنگ در نظر گرفت عبارتند از: "محلی اصفهان"، ‭""Lesaf‬،‭""S-‬‮‭541‬، ‭""Dinser ‬و "آلمانه درشت" که در این بین، ارقام "محلی اصفهان" و ‭""Lesaf ‬از بقیه حساس تر بودند. گروه دوم که کمترین درصد غوزه های آلوده، کمترین تعداد لارو و شفیره در غوزه و پایینترین درصد و تعداد بذور صدمه دیده را دارا بودند و میتوان آنها را به طور نسبی مقاوم به مگس گلرنگ برشمرد شامل‭: ""Syrian‬، "محلی مرند"، "سینا"، "‮‭411‬" و ‭"IL‬‮‭111‬" بودند و در بین آنها رقم ‭"Syrian" ‬و ژنوبیپ "محلی مرند"، مقاومتر نشان دادند. واژه های کلیدی: مگس گلرنگ، ‭Acanthiophilus helianti‬، مقاومت، ژنوتیپ، کشت پاییزه، کردستان