شناسایی مقدماتی آفات و بیماری های قارچی و فیتوپلاسمایی مهم حنا و وسمه در جنوب کرمان

حنا یکی از گیاهان دارویی و صنعتی مهم در دنیا و ایران می باشد. در سال زراعی ‮‭1392‬ و ‮‭1393‬ طی بازدیدهای متعددی که از برخی مزارع تجاری حنا در منطقه جنوب کرمان (شهرستانهای جیرفت، عنبرآباد، رودبار جنوب و قلعه گنج) بعمل آمد، علایم بیماری پوسیدگی ریشه و طوقه و سرانجام مرگ گیاهان در مراحل گیاهچه ای و مزارع بالغ مشاهده شد. قطعات کوچکی از بافت های آلوده ریشه و ساقه گیاهان مورد نظر جدا و پس از ضدعفونی سطحی با هیپوکلیریت سدیم یک درصد از فرم تجارتی، روی محیط کشت مصنوعی سیب زمینی دکستروز آگار کشت گردید. قارچهای جداشده به روش تک اسپور خالص سازی شدند. پرگنه قارچ دارای رشد نسبتا سریع دارای میسلیوم هوایی سفید تا کرم، تشکیل اسپورودوخیوم داده و تولید میکرو کنیدی، ماکروکنیدی و کلامیدوسپور نمود. بر اساس صفات مورفولوژیکی و میکروسکپی قارچ ‭Fusarium solani ‬شناسایی گردید. بیماریزایی جدایه ها با مایه زنی گیاهچه های یک ماهه حنا با استفاده از سوسپانسیون اسپور به روش غوطه ور سازی ریشه در سوسپانسیون اسپور به مدت ‮‭20‬ دقیقه و کاشت مجدد در گلدان حاوی خاک سترون انجام گردید. بروز علایم پوسیدگی ریشه و طوقه مشاهده گردید. این اولین گزارش از بیماری پوسیدگی ریشه و طوقه حنا در دنیا و ایران می باشد. نتایج حاصل از انجام واکنش زنجیره ای پلی مراز آشیانه ای نشان داد که در نمونه های وسمه دارای آلودگی به بیماری ریزبرگی، باندی به اندازه ‮‭1/25‬ کیلو جفت باز مشاهده ولی این باند در نمونه وسمه سالم مشاهده نشد. این اولین گزارش از همراهی یک فیتوپلاسما با بیماری ریزبرگی وسمه در دنیا است. کتابی شدن ساقه در مزارع حنا رودبار جنوب به میزان چشمگیری مشاهده ولی بررسی های مولکولی با استفاده از آغازگرهای عمومی فیتوپلاسما قادر به ردیابی فیتوپلاسما در این نمونه ها نبود. در راستای شناسایی آفات مهم مزارع حنا در بررسیها و بازدیدهای اولیه حشرات مکنده بویژه مگس سفید، شته، زنجرک، کنه و نوعی سن و در مزارع تازه کاشت خسارت ملخ مشاهده گردید. واژه های کلیدی: حنا، وسمه، ریزبرگی، پوسیدگی ریشه و طوقه، فوزاریوم، فیتوپلاسما