بررسی لاین های امیدبخش گندم نان در آزمایش یکنواخت سراسری ‭(ERWYT91) ‬در مناطق گرم جنوب کشور ‭(Zone II)‬

به منظور مطالعه سازگاری لاین های امید بخش گندم تعداد ‮‭16‬ لاین امید بخش به همراه دو رقم تجارتی (چمران و افلاک) مورد کشت در منطقه (به عنوان شاهد) بمدت دو سال زراعی (‮‭1391-93‬) در شش ایستگاه تحقیقاتی (زابل، اهواز، داراب، دزفول، ایرانشهر، خرم آباد) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی ‭ (RCBD) ‬با چهار تکرار کشت گردید وبا کمک تجزیه واریانس ساده و مرکب بر روی عملکرد دانه اثرات اصلی ژنوتیپ، سال (زمان) و ایستگاه (مکان ) و اثرات متقابل بین این عوامل مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. بمنظور آزمون سازگاری و پایداری عملکرد لاین ها، با استفاده از میانگین عملکرد، میانگین رتبه و انحراف معیار میانگین رتبه عملکرد، عکس العمل لاین ها نسبت به شرایط مختلف محیطی بررسی و لاین های برتری که از پایداری عملکرد بیشتری برخوردار بودند با در نظر گرفتن سایر خصوصیات زراعی و واکنش به بیماریهای مهم اقلیم گرم جنوب جهت کشت در مناطق مزبور انتخاب شدند. کلیه لاین ها و ارقام این بررسی به طور جداگانه در خزانه زنگ نیز از لحاظ واکنش به امراض تحت شرایط مصنوعی سیستم مه پاش و تلقیح مصنوعی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند. از جنبه واکنش لاین ها به سپتوریوز و زنگ قهوه ای نیز بررسی هایی انجام و لاین های متحمل تعیین گردیدند. با توجه به اینکه لاین های ‮‭91-13‬‭-S-‬‮‭6-91‬، ‭S ‬و ‮‭91-15‬‭-S ‬به ترتیب با میانگین عملکرد دانه ‮‭6262‬ ، ‮‭6251‬ و ‮‭6315‬ کیلوگرم در هکتار برای دو سال و در ایستگاههای مورد بررسی، میانگین رتبه عملکرد (به ترتیب ‮‭7/4‬، 7 و ‮‭6/5‬) و انحراف معیار رتبه (به ترتیب ‮‭3/8‬ و ‮‭3/84‬ و ‮‭3/48‬) کمتر و شاخص نسبت عملکرد بالاتر(به ترتیب ‮‭104‬، ‮‭104‬ و ‮‭105‬) داشتند، دارای سازگاری عمومی و در نتیجه پایداری عملکرد دانه بهتری برخوردار بودند. تجزیه وتحلیل پایداری ‭AMMI ‬نیز موید پایداری ارقام فوق الذکر بود. بنابراین دو لاین مورد اشاره با توجه به تحمل به بیماری زنگ زرد برای آزمایشات تحقیقی- تطبیقی و تحقیقی ترویجی قابل توصیه می باشند. واژه های کلیدی: : لاین های امید بخش، رتبه ، پایداری عملکرد دانه، گندم نان، تجزیه وتحلیل پایداری ‭AMMI