بررسی پارت های بذری گندم در کرت های کنترلی

به منظور بررسی ‮‭685‬ پارت بذری از ارقام گندم نان و دوروم در طبقات بذری پرورش،3 مادری و گواهی شده تولیدی استان های خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، لرستان، گلستان، چهارمحال و بختیاری، اردبیل، مرکزی، زنجان، همدان، کردستان، اصفهان، کرمانشاه، قم، سمنان، یزد، هرمزگان، ایلام، کهکیلوییه و بویراحمد، تهران و البرز و جیرفت، کرت های کنترلی به مساحت ‮‭10‬ مترمربع تشکیل شد. در این کرت ها ابتدا ارقام گندم بر اساس خصوصیات مرفولوژیکی منطبق بر دیسکریپتور ‭UPOV ‬شناسایی شدند. سپس سایر ارقام، سایر محصولات، علف های هرز غیر مجاز و بیماری های بذرزاد در هر کرت به صورت مشاهده ای شناسایی و شمارش شد و در ادامه با استفاده از استاندارهای ملی کنترل و گواهی بذر ارقام گندم، نسبت به تعیین محموله های استاندار اقدام شد. نتایج حاصل از بررسی وضعیت نمونه های بذری نشان داد که کیفیت نمونه ها، با وضعیت مطلوب فاصله دارد. این فاصله در بذور گندم آبی بیشتر از گندم دیم بود به گونه ای که در گندم آبی ‮‭47‬ درصد نمونه ها غیر استاندارد ارزیابی شدند، حال آنکه در گندم دیم این مقدار ‮‭15‬ درصد بود. همچنین عوامل سایر ارقام(%‮‭73‬) و سایر محصولات(%‮‭25‬) عمده ترین عوامل ایجاد کننده بذور غیر استاندارد در گندم های آبی و دیم شناخته شدند استان های تولید کننده بذر گندم نیز از تنوع زیادی در کیفیت بذور تولیدی برخوردار بودند به گونه ای که تمامی نمونه های بذری استان های مرکزی و هرمزگان استاندارد گردید با این حال بخش زیادی از نمونه های بذری جیرفت(%‮‭86‬) و استان های قم(%‮‭80‬)، سمنان(%‮‭67‬)، البرز(%‮‭67‬)، ایلام(%‮‭61‬) و لرستان(%‮‭59‬) غیر استاندارد ارزیابی گردید. نکته قابل توجه در خصوص وضعیت طبقات بذری گندم این بود که بین این طبقات از نظر درصد نمونه های استاندارد متفاوت بودند به گونه ای که طبقات، پرورش،3 مادری و گواهی شده به ترتیب دارای ،2 ،‮‭23 14‬ و ‮‭51‬ درصد نمونه غیراستاندارد بودند. ارقام گندم نیز تفاوت معنی داری از نظر کسب استانداردهای کنترل و گواهی بذر گندم داشتند؛ به گونه ای که تمامی نمونه های بذری گندم شرکت کننده در آزمون کرت های کنترلی، مربوط به ارقام ‭N-‬‮‭19-80‬، ‭N-‬‮‭75-80‬، ‭UN‬، رصد، زاگرس، سیوند، کراس سبلان، لاین،‮‭78-11 17‬‭-DM-‬‮‭6-12‬، ‭MS-‬‮‭13-84‬، ‭N-‬‮‭5-85‬، S، اروم، افلاک، دریا، روشن، زارع، زرین، سرحدی، سیستان، کریم، گنبد، نوید، و هما واجد استانداردهای کنترل و گواهی مزارع تولید بذر گندم بودند. با این حال تمامی نمونه های بذری در کرت های کنترلی مربوط به ارقام ‮‭11‬‭-NU‬، دهدشت، ‮‭68‬‭/D-‬‮‭9-84‬، ‭M-‬‮‭6-83‬، ‭YEA‬، بزوستایا، دنا، کراس بولانی، کراس سبلان، کرخه، کویر، گاسپارد، لاین،4 نستور، نصرت و یوسف فاقد استانداردهای کنترل و گواهی مزارع تولید بذر گندم بودند. سایر ارقام گندم نیز با 4 تا ‮‭91‬ درصد نمونه استاندارد با وضعیت مطلوب فاصله داشتند. واژه های کلیدی: ارقام گندم- طبقات بذری- کرت های کنترلی