بررسی و شناخت ویژگی های عمومی رودخانه ها و مسیل های استان بوشهر

استان بوشهر به دلیل واقع شدن در انتهای حوزه های آبخیز محل انتقال سیلاب ها به وسیله چند رودخانه دایمی و چند رودخانه فصلی به خلیج فارس است. این استان اگرچه در مقایسه با دیگر استان ها مقدار بارش کمتری را دریافت می کند اما بارش ها در زمان کم با شدت زیاد به وقوع پیوسته به طوری که پس از یک بارش، بلافاصله روان آب ها ایجاد و در صورت ادامه بارندگی، سیلاب درمنطقه ایجاد می شود. این استان همچنین دارای شبکه گسترده ای از رودخانه های دایمی، فصلی و سیلابی می باشد که اغلب آن ها از استان های هم جواری همچون فارس، هرمزگان، خوزستان و کهکیلویه و بویراحمد سرچشمه و در نهایت به خلیج فارس منتهی می گردند. لذا، تهیه بانک اطلاعات رودخانه ها و مسیل های استان بوشهر مورد توجه قرار گرفت. به منظور شناخت ویژگی های این رودخانه ها، ابتدا بر اساس شبکه هیدروگرافی بر روی نقشه 1:،‮‭250000‬ شبکه رودخانه های استان تهیه و سپس با توجه به محدوده های مطالعاتی تماب، کل استان بوشهر به ‮‭32‬ محدوده مطالعاتی تقسیم شد و شبکه رودخانه ای هر واحد مطالعاتی تهیه و رودخانه های آن شماره گذاری گردید. با انطباق شبکه هیدروگرافی تهیه شده در نقشه های ‮‭250000:1‬ با شبکه هیدروگرافی نقشه های توپوگرافی 1:،‮‭25000‬ اطلاعاتی همچون: اطلاعات مکانی و توصیفی مربوط به رودخانه ها و مسیل های مشاهده شده شامل موقعیت، نوع و شبکه آبراهه ها، ارتفاع حداکثر، ارتفاع حداقل، طول رودخانه، شیب طولی آبراهه، مختصات جغرافیایی و ... هر یک از رودخانه ها تعیین گردید. در عملیات میدانی با پیمایش طولی در مسیر رودخانه ضمن شناسایی کلیه ابنیه ها و سازه های احداث شده در عرض یا طول رودخانه، مشخصات آن ها یادداشت و موقعیت جغرافیایی هر کدام به کمک موقعیت یاب ‭(GPS) ‬تعیین گردیدند. همچنین سایر ویژگی ها نظیر عمق، عرض، جنس بستر و دیواره، فرسایش پذیری و خطر فرسایش، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، منابع قرضه و غیره هر رودخانه بررسی، اندازه گیری و تعیین شد. در نهایت کلیه اطلاعات جمع آوری شده از عملیات های میدانی و سنجش از دور، به صورت بانک اطلاعاتی در قالب لایه های ‭ArcGIS ‬و فایل های ‭dbf‬، ‭shp ‬و ‭Excel ‬مدون شدند. تعداد رودخانه ها و مسیل های شناسایی شده در استان ‮‭1343‬ مورد بوده که مجموع طول آن ها برابر ‮‭16027/92‬ کیلومتر می باشد. از این تعداد 8 مورد از نوع دایمی به طول ‮‭1440‬ کیلومتر، ‮‭1335‬ مورد از نوع فصلی به طول ‮‭14587/92‬ کیلومتر، طول کوتاه ترین و طویل ترین رودخانه های استان برابر ‮‭0/39‬ و ‮‭140/01‬ کیلومتر بوده و شیب طولی رودخانه های استان از کمتر از صفر درصد تا ‮‭23/9‬ درصد متغیر است. از نظر تعداد، محدوده مطالعاتی ‮‭2516‬ با ‮‭148‬ مورد رودخانه بیشترین تعداد و محدوده مطالعاتی ‮‭261223‬ با 4 مورد کمترین تعداد رودخانه را دارا بوده است. کلمات کلیدی: رودخانه ها، محدوده مطالعاتی، بانک اطلاعات، سنجش از دور، ‭Arc GIS‬، بوشهر.