ارزیابی ژنوتیپ های جو در آزمایش های بین المللی مشاهده ای و مقایسه عملکرد منطقه معتدل و گرم

برای انتخاب و معرفی ارقام جو پر محصول وسازگار جهت مناطق معتدل و گرم کشور، علاوه بر بررسیهایی که بر روی لاینها و ارقام داخلی صورت می گیرد از ارقام خارجی که دارای صفت مطلوب (عملکرد بالا ، مقاومت به بیماریها ، کیفیت بالا و سازگاری با مناطق مورد نظر ) باشند استفاده می گردد . این مطالعه دارای چهار آزمایش جداگانه دریافتی از ایکاردا بود : آزمایشات مقایسه عملکرد تکراردار ‭International Barley Yield Trial High Input Conditions (IBYT-HI) ‬و‭(GBYT: Global Barley Yield Trial) ‬که به ترتیب شامل ‮‭25‬ و ‮‭25‬ لاین و رقم جو در دو تکرار در قالب طرح آلفا لاتیس کشت گردید دو آزمایش دیگر‭(IBON-HI) International BarleyObservation Nursery High Input Conditions ‬و‭(GBON: Global Barley Observation Nursery) ‬به ترتیب با ‮‭146‬ و‮‭150‬ لاین و رقم به صورت مشاهده ای در ایستگاه های کرج، بیرجند وزابل مورد مطالعه قرار گرفت. تجزیه واریانس ساده عملکرد دانه در آزمایش‭(GBYT: Global Barley Yield Trial) ‬در کرج و بیرجند نشان داد که بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود ندارد و در زابل بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود داشت ولی هیچ یک نسبت به شاهد برتری نداشتند. نتایج مربوط به میانگین رتبه ‭(R) ‬و انحراف معیار رتبه ارقام ‭(SDR) ‬در کلیه محیطها نشان داد که ژنوتیپهای شماره 6 ، 5 و 3 با میانگین عملکرد دانه ‮‭5/132‬ و‮‭5/164‬ و ‮‭4/ 910‬ و میانگین رتبه ‮‭3 5/7‬،/9 و‮‭8/00‬ و انحراف معیار رتبه ‮‭50 1/15‬،/ 8 و‮‭3/ 00‬ به عنوان پایدارترین لاینها در این روش در منطقه معتدل و گرم می باشند. تجزیه واریانس ساده عملکرد دانه در آزمایش‭(IBYT-HI) ‬در کرج نشان داد که بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود دارد و لاین های 3 و ‮‭10‬ به ترتیب با عملکرد ‮‭7/813‬ و ‮‭7 /194‬ با ‮‭44‬ و ‮‭33‬ درصد افزایش نسبت به شاهد بیشترین عملکرد را به خو اختصاص دادند. در ایستگاه زابل بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود نداشت و در ایستگاه بیرجند بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود داشت ولی هیچ یک نسبت به شاهد برتری نداشتند. نتایج مربوط به میانگین رتبه ‭(R) ‬و انحراف معیار رتبه ارقام ‭(SDR) ‬در کلیه محیطها نشان داد که ژنوتیپهای شماره ‮‭19‬ ، ‮‭23‬ و ‮‭10‬ با میانگین عملکرد دانه ‮‭5/162‬ و‮‭5/021‬ و ‮‭4/ 886‬ و میانگین رتبه ‮‭33 5/00‬،/7 و‮‭8/00‬ و انحراف معیار رتبه ‮‭39 1/73‬،/ 8 و‮‭5/ 57‬ به عنوان پایدارترین لاینها در این روش در منطقه معتدل و گرم می باشند. در آزمایشات مشاهده ای در مجموع با توجه به تیپ و ارتفاع بوته ، زودرسی ، مقاومت به بیماری ، مقاومت به خوابیدگی و عملکرد دانه از ‮‭296‬ ژنوتیپ مورد بررسی تعداد ‮‭112‬ ژنوتیپ انتخاب شدند که برای ادامه بررسی در آزمایش های مقدماتی جو منطقه معتدل سال بعد هدایت شدند . واژه های کلیدی : ارقام و لاینهای جو ، مقایسه عملکرد ، آزمایش مشاهده ای بین المللی