جمع آوری و ارزیابی ژرم پلاسم آفتابگردان آجیلی ‭(Helianthus annuus L.)‬

با توجه به جلوگیری از فرسایش ژنتیکی و نظر به ارزش تغذیه ای دانه آفتابگردان و تامین قسمتی از نیازهای روزانه از نظر ویتامین ها و مواد معدنی و رویکرد ترویج تغذیه مستقیم از دانه آن، جمع آوری مواد گیاهی مربوطه و ارزیابی صفات کمی و کیفی، مورفولوژیک، فنولوژیک و فیزیولوژیک براساس دستورالعمل موسسه بین-المللی ذخایر توارثی به صورت مشاهده ای، طی سه سال انجام شد. جمع آوری در مناطق اصلی تحت کشت این تیپ از آفتابگردان در استانهای غربی کشور و خراسان شمالی انجام شد. در ارزیابی پس از یادداشت برداری صفات براساس دستوالعمل موسسه ذخایر توارثی بین المللی، پارامترهای آمار توصیفی فراوانی، میانگین، مد، ضریب تغییرات و انحراف معیار و روابط همبستگی بین زوج صفات و شاخص تنوع شانون برای هر صفت تعیین شدند، تجزیه خوشه ای نمونه ها صورت گرفت. ‮‭137‬ نمونه از هشت استان پر اهمیت از این نظر، جمع آوری شد. نتایج ارزیابی برای سیزده صفت کمی و کیفی متفاوت نشان از تنوع قابل توجهی برای صفات مختلف مثل روز تا خروج از خاک گیاهچه ها، ستاره ای شدن و تشکیل اولین طبق داشت. نمونه ها از نظر ارتفاع وضعیت های بلند و خیلی بلند را به خود اختصاص دادند در حقیقت نمونه های آجیلی همگی پا بلند بودند و نمونه متوسط یا پاکوتاه همانند آفتابگردان روغنی در آنها یافت نشد. شکل طبق، شکل شاخه بندی و اندازه برگ، به ترتیب دارای بیشترین تنوع با شاخص شانون بودند، هرچند راستای دمبرگ، زاویه و اندازه طبق و شاخه بندی تنوع زیادی نشان دادند. طول دانه، با ارتفاع گیاه، اندازه طبق و شکل طبق همبستگی مثبت داشتند. نمونه ها، با رعایت شرایط ایزولاسیون و با قراردادن طبق ها قبل باز شدن گلها در کیسه مخصوص و انجام تلقیح مصنوعی، احیا شدند. واژه های کلیدی: بانک ژن، شاخص تنوع شانون، تجزیه خوشه ای، ضریب تغییرات.