گزارش انتخاب، نام گذاری و آزادسازی لاین جدید ‭2670-VP ‬جهت کشت در مناطق دیم سرد کشور

ویژگی های ماشک پانونیکا بخصوص از لحاظ تحمل سرما سبب شده تا این گیاه بعنوان تنها لگوم مناسب کشت پاییزه در اراضی دیم سردسیر در تناوب با غلات باشد. با هدف شناسایی و معرفی رقم مناسب از گونه پانونیکا، ‮‭16‬ پروژه تحقیقاتی در موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور و ایستگاه های همکار اجرا گردید. ابتدا کارایی لاین های موجود از گونه پانونیکا در مقایسه با گونه های دیگر در مراغه، کردستان، زنجان، خراسان شمالی و اردبیل در کشت پاییزه بررسی شد و لاین های ماشک پانونیکا با متوسط علوفه خشک 2 تن در هکتار و برتری بیش از %‮‭200‬ نسبت به رقم محلی (از گونه ارویلیا) و نیز برتری مطلق نسبت به لاین های گونه داسی کارپا (منجمله رقم مراغه که اخیرا معرفی شده است) جهت بررسی های پیشرفته انتخاب شدند در این آزمایش، لاین ‮‭2670‬‭-VP ‬از بیشترین بیوماس آفتاب خشک در زنجان و مراغه برخوردار بود و در کردستان و شیروان نیز با بهترین لاین ها اختلاف معنی داری نداشت. در سال زراعی ‮‭1382-83‬ یک مجموعه دیگر (شامل‮‭25‬ توده) از ماشک پانونیکا از طریق ایکاردا وارد و مورد ارزیابی قرار گرفت. در این آزمایش بسیاری از توده ها از بین رفتند ولی تک بوته های متحمل به سرما انتخاب و در سال بعد مورد ارزیابی و تکثیر قرار گرفتند. لاین های انتخابی از ژرم پلاسم مذکور بهمراه ‮‭2670‬‭-VP ‬در سال زراعی ‮‭1384-85‬ در مراغه، کردستان، زنجان و خراسان شمالی بمدت یکسال مورد ارزیابی قرار گرفتند ولی در یکسال اجرای این آزمایش از لحاظ عملکرد علوفه، اختلاف معنی داری بین لاین ها بدست نیامد. از سال ،‮‭1385‬ لاین ‮‭2670‬‭-VP ‬بهمراه ‮‭14‬ لاین متحمل به سرمای ماشک پانونیکا در چهار منطقه مراغه، کردستان، کرمانشاه و خراسان شمالی طی سه سال از نظر سازگاری و پایداری عملکرد ارزیابی شدند. در این سری آزمایشات، لاین ‮‭2670‬‭-VP ‬دارای برتری نسبی در اکثر مناطق و سالها بود. بطوری که در آزمایشات سازگاری این لاین دارای یکی از کمترین میانگین رتبه (‮‭6/4‬) و انحراف معیار رتبه کوچک (4) بود. میانگین عملکرد علوفه خشک این لاین (‮‭3377‬ کیلوگرم در هکتار) و نیز میانگین ارتفاع بوته آن (‮‭32‬ سانتیمتر) از اکثر ارقام و لاینها بیشتر بود. ارزیابی های انجام شده در مزارع زارعین (آنفارم) استان آذربایجانشرقی نیز نشان داد که میانگین عملکرد لاین %‮‭100‬ ، ‮‭2670‬‭-VP ‬بیشتر از شاهد محلی در کشت پاییزه و نیز %‮‭700‬ بیشتر از شاهد محلی در کشت بهاره (که رایج منطقه می باشد) بود. همچنین در مزارع زارعین استان کردستان، بیشترین عملکرد علوفه از لاین ‮‭2670‬‭-VP ‬بدست آمد که %‮‭200‬ بیشتر از شاهد محلی بود. بررسی مخلوط پانونیکا با جو در کشت پاییزه در مزارع دیم شش استان کشور نیز نشان دهنده قابلیت کشت ارقام برتر گونه پانونیکا بصورت مخلوط با جو بمنظور افزایش کمیت تولید در دیمزارها می باشد. این در حالی است که متوسط پروتیین این ارقام در کشت خالص برابر با %‮‭25‬ و در کشت مخلوط با جو (در نسبت ‮‭1:1‬) برابر با %‮‭13‬ است.