سطوح شوری و مدیریت کاربرد آب شور بر عملکرد خربزه دیررس سبزوار در آبیاری قطره ای

به منظور بررسی تغییرات صفات کمی - کیفی و ماندگاری خربزه دیررس سبزوار در شرایط آبیاری با آب شور، آزمایشی با 7 تیمار آبیاری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در شهر مشهد، به مدت دو سال اجرا شد. تیمارهای آبیاری عبارت از، ‭(T‬1) آبیاری با آب شیرین از ابتدای کاشت تا پایان برداشت، ‭(T‬2) آبیاری با آب دارای شوری 3 ‭dS/m (‬لب شور) از ابتدای کاشت تا برداشت، ‭(T‬3) آبیاری با آب دارای شوری 6 ‭dS/m (‬شور) از ابتدای کاشت تا پایان برداشت، ‭(T‬4) آبیاری با آب دارای شوری 3 ‭dS/m ‬از ‮‭40‬ روز بعد از جوانه زنی تا برداشت، ‭(T‬5) آبیاری با آب دارای شوری 3 ‭dS/m ‬از ‮‭20‬ روز بعد از جوانه زنی تا برداشت، ‭(T‬6) آبیاری با آب دارای شوری 6 ‭dS/m ‬از ‮‭40‬ روز بعد از جوانه زنی تا برداشت، ‭(T‬7) آبیاری با آب دارای شوری 6 ‭dS/m ‬از ‮‭20‬ روز بعد از جوانه زنی تا برداشت محصول بودند. بذرهای خربزه با فاصله ‮‭60‬ سانتی متر روی ردیف هایی به طول 6 و فاصله 3 متر کشت شدند. سیستم آبیاری، قطره ای (نواری) با قطره چکان های با فاصله ‮‭30‬ سانتی متر و آبدهی 6 لیتر در ساعت در متر طول لوله بود. نتایج نشان داد که، شوری و مدیریت آبیاری بر تعداد بذرهای سبز شده تاثیر معنی داری نداشت، ولی باعث تاخیر در سبز شدن بذرها شد و متوسط تعداد گل های نر و ماده و نسبت گل های ماده به نر در همه به جز T1 کاهش یافت. تغییر کیفیت آب در مرحله گل دهی باعث اختلال در ظهور گل ها شد. اثر کیفیت آب و مدیریت آبیاری بر وزن خشک برگ و ساقه، وزن بذر به کل میوه و بریکس در قسمت سر، وسط، انتهای میوه، و میانگین وزن و تعداد خربزه در واحد سطح، طول ریشه اصلی و وزن خشک ریشه، عملکرد کل، عملکرد بازارپسند، کارآیی مصرف آب آبیاری و عملکرد مجموع میوه های صادراتی معنی دار بود. شوری آب باعث کاهش سطح برگ، رشد بوته ها و بیوماس و افزایش غلظت کلروفیل در برگ شد. مقدار یون کلر و سدیم تجمعی در برگ و همچنین در بین تیمارهای مختلف مدیریت آبیاری، تفاوت معنی دار داشت. افزایش شوری آب باعث افزایش بسیار کم سدیم در برگ و افزایش در ساقه شد. به طورکلی نسبت ‭K+/Na+ ‬و تعادل یونی در همه اندام های گیاه بهم خورد. در مقایسه میانگین ها، نگهداری میوه در سردخانه تاثیر معنی داری بر اکثر صفات مورد اندازه گیری میوه نداشت و باعث کاهش اندکی در سفتی میوه و افزایش کمی در بریکس آن شد. میانگین های عملکرد کل میوه تولیدی T2 و T3 در مقایسه با T1 به ترتیب با حدود 3/%‮‭17‬ و 6/%‮‭24‬ کاهش یافت و بین ‮‭82‬ تا ‮‭90‬ درصد میوه های تولیدی بازارپسند در کلیه تیمارها، در محدوده درجه 1 و 2 استاندارد قرار گرفتند و میانگین میوه صادراتی درجه 1 و 2 برای کل تیمارها حدود ‮‭86‬ درصد بود و بقیه میوه های تولیدی درجه 3 و 4 درجه بندی شدند. در مجموع کاشت این خربزه می تواند نقش موثری در استفاده بهتر از آبهای شور و لب شور، تعادل بخشی عرضه و تقاضا در بازار و صادرات داشته باشد. کلید واژه ها: آب شور، آب لب شور، آبیاری قطره ای، خربزه.