بررسی تاثیر عملیات آبخیزداری در کاهش فرسایش و رسوب حوزه آبخیز هفتان تفرش (استان مرکزی)

حفاظت از منابع آب و خاک در حوزه های آبخیز زمینه ساز توسعه کشاورزی است. با اجرای عملیات آبخیزداری می توان ضمن کاهش هدرفت منابع آبی، نرخ فرسایش را نیز بخصوص در مواقع سیلابی کاهش داد. در این حال تصمیم گیری صحیح در مورد میزان کارایی عملیات آبخیزداری مرتبط با برنامه های حفاظت خاک، نیازمند ارزیابی این عملیات می باشد. در این طرح تاثیر عملیات آبخیزداری در کاهش فرسایش و رسوب از طریق محاسبه مجدد پارامترهای مدل ‭MPSIAC ‬با تاثیر عملیات بیومکانیکی بر کاهش فرسایش خاک و همچنین اندازه گیری رسوب سدهای اصلاحی در حوزه آبخیز هفتان بررسی شد. سپس با استفاده از آزمون ‭T-test ‬زوجی، تاثیر عملیات آبخیزداری بر کاهش فرسایش و رسوب بررسی شد. نتایج نشان داد رسوبدهی ویژه حوضه از ‮‭1/72‬ به ‮‭1/65‬ تن در هکتار کاهش یافته است. همچنین از سطح کلاس های رسوبدهی بالاتر کاسته شده و سطح کلاس های رسوبدهی پایین تر افزایش پیدا کرده است. طبق نتایج، میزان رسوب جمع آوری شده در مخازن بندهای اصلاحی تقریبا ‮‭4005‬ تن در سال می باشد که بر این اساس درصد تله اندازی رسوب ‮‭42/74‬ می باشد. نتایج آزمون های آماری نشان داد که بین رسوبدهی قبل و بعد عملیات آبخیزداری اختلاف معنی دار وجود دارد. اما مقادیر رسوبدهی در مقیاس زیرحوضه ای اختلاف معنی دار ندارند. با این حال منتجه عملیات آبخیزداری منجر به این شده تا رسوبدهی خروجی حوزه آبخیز هفتان کاهش یابد. کلمات کلیدی: ارزیابی، عملیات آبخیزداری، فرسایش و رسوب، ‭MPSIAC‬، حوزه آبخیز هفتان