بررسی قابلیت تکثیر رویشی نتاج حاصل از پروژه اصلاح پایه های سیب (فاز دوم)

به منظور دستیابی به پایه های رویشی سیب سازگار با خاک مناطق پرورش سیب در ایران ، از سال‮‭1384‬ لغایت سال‮‭1387‬تلاقی های هدفمندی بین ژنوتیپ های پاکوتاه بومی ایران (آزایش اصفهان و مربایی مشهد) به عنوان والد مادری و پایه های تجاری رویشی سیب ‭(M‬،9 M،‮‭27‬ B9) به عنوان والد پدری انجام گرفت و ارزیابی نتاج حاصل از آنها در دو فاز جداگانه تا سال‮‭1393‬ ادامه یافت . در ارزیابی های مقدماتی از مجموع ‮‭3823‬ ژنوتیپ حاصل از تلاقی ها و گرده افشانی آزاد والدین ، تعداد (‮‭101‬ژنوتیپ در فاز اول پروژه ) و‮‭144‬ ژنوتیپ در فاز دوم با قابلیت تکثیر رویشی آسان در شرایط خوابانیدن کپه ای و مقاومت ظاهری نسبت به شته مومی انتخاب و علامت گذاری شدند و سایر نتاج سخت ریشه زا و حساس به شته مومی حذف گردیدند(غربال اولیه). سپس برای انتخاب نهایی ،آزمون قدرت ریشه زایی قلمه خشبی نتاج انتخابی، آزمایش دیگری در قالب طرح آگمنت در شرایط گلخانه انجام گرفت و از هرژنوتیپ انتخابی تعداد ‮‭20‬ قلمه خشبی تهیه و به همراه پایه های رویشی شاهد سهل ریشه زا ‭(MM‬‮‭111‬ ،M‮‭26‬،‭MM‬‮‭106‬) در محیط گلخانه مجهز به سیستم پا گرما با دمای بستر ‮‭21‬ درجه سانتیگراد و تیمار هورمونی ‮‭2500‬و ‮‭3000‬پ پی پی ام (شرایط استاندارد) قرار داده شد . پس از انجام آزمایش ، تعداد ‮‭37‬ ژنوتیپ با قدرت ریشه زایی مطلوب قلمه های خشبی انتخاب و سایر نتاج سخت ریشه زا حذف گردید(غربال ثانویه). داده های به دست آمده نشان داد که در میان ترکیب تلاقی ها ، نتاج مربوط به گرده افشانی آزاد پایه آزایش و ترکیب رقم آزایش به عنوان والد مادری و پایه M9 ، M‮‭27‬به عنوان والد پدری دارای قدرت ریشه زایی مناسب و نتاج مربوط به ترکیب رقم مربایی مشهد با پایه های خارجی ، ریشه زایی ضعیف تری از خود نشان می دهند. علاوه بر این نتاج حاصل از گرده افشانی آزاد رقم آزایش اصفهان دارای مقاومت ظاهری بالاتر به شته مومی و معیارهای لازم انتخاب پایه بهتری نسبت به رقم مربایی مشهد بودند. همینطور تیپ ریشه زایی (شامل تعداد ریشه های اصلی و تعداد ریشه های نا بجا ی نتاج) در ترکیبات مختلف والدین تفاوت های زیادی داشت به طوری که تعداد ریشه های اصلی نسبت به تعداد ریشه های افشان در نتاج ارقام ایرانی بیشتر از پایه های خارجی بود و این صفت بر استقرار مناسب پایه در خاک و مقاومت به تنش خشکی از اهمیت زیادی برخوردار می باشد.