بررسی در نسل های در حال تفکیک گندم نان دریافتی از طریق برنامه مشترک سمیت - ایکاردا - ترکیه برای شاخص های موثر در عملکرد و صفات مورد نظر در شرایط دیم اقلیم سردسیر

فراهم آوردن سطح مطلوبی از تنوع ژنتیکی به منظور بهره برداری در جهت اصلاح واریته های برتر در برنامه به نژادی گندم از اهمیت حیاتی برخوردار است. در این تحقیق دو راهبرد تلاقی بین لاین های والدینی و ایجاد تنوع ژنتیکی از طریق نوترکیبی ژن ها و نیز استفاده از ژرم پلاسم بیگانه با منشا دور به منظور افزایش سطح تنوع ژنتیکی و تسریع در معرفی ارقام برتر جدید باسازگاری مطلوب به شرایط محیطی تواما مورد بهره برداری قرار گرفتند. در برنامه غلات موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور و برنامه مشترک سمیت-ایکاردا-ترکیه ‭(TCI) ‬طی توافقی توده های دورگ و نسل های در حال تفکیک بین دو برنامه فوق تبادل می گردد. ژرم پلاسم تبادل شده به منظور امکان انجام مطالعات ژنتیکی برای شناسایی شاخص های اقلیمی موثر در دو اقلیم ایران و ترکیه و نیز شناسایی ژرم پلاسم حاوی ژن های مطلوب برای هر دو اقلیم در قالب پروژه ای مستقل مورد مطالعه قرار می گیرد. در همین راستا در سال زراعی ‮‭92-93‬ در این تحقیق تعداد ‮‭172‬ توده F3 حاصل از دورگ گیری در بلوکی های تلاقی در برنامه ‭TCI‬، به همراه تعداد ‮‭45‬ توده F4 و تعداد ‮‭20‬ توده F5 که سال گذشته در ترکیه ارزیابی و گزینش شده اند مورد بررسی قرار گرفتند. در طول دوره ی رویشی ضمن انجام مراقبت های زراعی لازم منجمله مبارزه با علف های هرز، صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک موثر در افزایش عملکرد در شرایط دیم منجمله زوردسی، تحمل سرما، طول پدانکل و ارتفاع بوته، مقاومت به ورس و پتانسیل عملکرد بالا با توجه به اجزا عملکرد، مورفولوژی سنبله، تعداد پنجه، یکنواختی پنجه ها مورد ارزیابی قرار گرفت. در نتیجه ارزیابی های انجام شده و در مقایسه با ارقام شاهد در مجموع تعداد ‮‭37‬ توده F3، تعداد ‮‭22‬ توده F4 انتخاب و جهت ادامه بررسی به نسل بعدی هدایت گردیدند. در نسل F5 تعداد 8 فامیل شامل تعداد ‮‭95‬ تک بوته مرکب از8 گروه لاین های خواهری برای تشکیل لاین های F6 در سال آتی انتخاب گردیدند. همچنین تعداد ‮‭93‬ توده F3 انتخابی از تلاقی های داخلی به کشور ترکیه ارسال گردید. واژه های کلیدی: گندم نان، کشت دیم، دورگ گیری، تنوع ژنتیکی، سلکسیون در نسل های در حال تفکیک