گزارش انتخاب، نام گذاری و آزادسازی پنبه رقم تیپ صفر کاشمر‭(01-KC88) ‬برای کشت در تراکم های بسیار بالا

اصلاح کیفیت الیاف ارقام پنبه یکی از اهداف اصلاحی موسسه تحقیقات پنبه کشور می باشد و در این زمینه پروژه ها وطرحهای تحقیقاتی مختلفی اجرا شده و یادر دست اجرا می باشد. همچنین برای کشت در ردیف های بسیار باریک برای کاهش هزینه های پنبه، غلبه بر علفهای هرز و افزایش کارایی مصرف آب در مزارع پنبه نیاز به ارقام تیپ صفر (تیپ بوته بسته)پنبه نیز می باشد. لذا با هدف دستیابی به ارقام تیپ صفر در سال ‮‭1381‬ در خزانه تلاقی پنبه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی در ایستگاه تحقیقاتی کاشمر اقدام به دورگ گیری ارقام تجاری کشور به عنوان والدهای مادری و یک رقم تیپ صفر از کشور تاجیکستان به عنوان والد پدری گردید. نتاج F1 حاصل از تلاقی های مختلف در سال ‮‭1382‬ به منظور تهیه توده های F2 در مزرعه کشت شدند. توده های F2 و متعاقب آن نسل های تفرق F3 ‭ F‬6 طی پنج سال متوالی کشت و لاین های خالص برتر بر اساس هدف هر تلاقی تا حصول نسل F6 از بین آنها گزینش شدند. در نهایت رقم ‮‭01‬‭-KC‬‮‭88‬ یک رقم تیپ صفر پنبه از پنبه های گونه ‭Gossypium hirsutum ‬که به پنبه های الیاف متوسط یا آپلند معروف هستند، بوده و ازتلاقی رقم ساحل به عنوان والد مادری و ژنوتیپ تیپ صفر تاجیک به عنوان والد پدری سپس انتخاب در نسل های در حال تفکیک با تاکید بر کیفیت الیاف (با توجه به خصوصیات والد مادری) همراه با تیپ صفر بودن اصلاح گردیده است، لذا این رقم جزو ارقام متوسط رس طبقه بندی شده ،از نظر برگ دارای برگ های نرمال واز نظر اندازه برگ دارای برگهای درشت و دارای خصوصیات تکنولوژیکی الیاف در سطح والد مادری خود یعنی رقم ساحل و در برخی موارد برتر از آن است . در طرحهای تحقیقاتی و مزارع الگویی مختلف، علاوه بر عملکرد قابل قبول،کیفیت الیاف مطلوبی هم نشان داده و این برتری زمانی نسبت به ارقام دارای تیپ باز (مانند ارقام تجارتی ورامین و خرداد)آشکارتر می شود که در کشت متراکم یا همان ردیف های بسیار باریک کشت شود . این رقم متوسط رس و تیپ صفر پنبه در چند ساله اخیر درقالب طرح های تحقیقاتی مختلف مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر آن در مزارع کشاورزان و در سطوحی وسیع تر از کرت های تحقیقاتی ، عملکرد و کیفیت الیاف آن با ارقام تجارتی ورامین، ساحل و خرداد مورد مقایسه قرار گرفت . به لحاظ پر باری ، کیفیت بالای الیاف(تجزیه های انجام شده با دستگاه ‭HVI ‬در آزمایشگاه تکنولوژی الیاف بخش تحقیقات پنبه و گیاهان لیفی مرکز تحقیقات تهران در ورامین کیفیت بالای الیاف آن را در سطح والد مادری و در برخی موارد برتر از آن ثابت نمود) و تحمل به بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی می تواند به عنوان یک رقم تیپ صفر متوسط رس برای اغلب نواحی پنبه کاری معتدل و نسبتا مرطوب استانهای خراسان رضوی، گلستان، خراسان شمالی و فارس توصیه گردد. کلمات کلیدی: پنبه، ژنوتیپ، دورگ گیری