بررسی صفات گل دهی، عملکرد بذر و اجزا آن در جمعیت های بهبود یافته پیاز ایران

بمنظور بررسی صفات گلدهی، عملکرد بذر و اجزا آن در جمعیت های بهبود یافته پیاز ایرانی آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در سال های ‮‭1391‬ و ‮‭1392‬ اجرا شد. هر کرت آزمایشی شامل 2 خط کشت به فاصله ‮‭60‬ سانتی متر و به طول ‮‭3/2‬ متر و فاصله سوخ ها (با قطر ‮‭6-8‬ سانتی متر) برروی خطوط ‮‭15‬ سانتی متر در نظر گرفته شد. تیمارهای آزمایش شامل شش جمعیت بهبود یافته به نام های پیاز سفید قم، سفید خمین، سفید نیشابور، سفیدکاشان، قرمزری و قولی قصه زنجان و دو شاهد آذرشهر و درچه اصفهان بود. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب، اثر سال و جمعیت های پیاز برای کلیه صفات مورد مطالعه به غیر از تعداد دانه در کپسول حداقل در سطح %5 معنی دار و اثر متقابل سال در جمعیت های پیاز به غیر از صفت ارتفاع گیاه و تعداد دانه در کپسول حداقل در سطح %5 معنی دار بود. نتایج مقایسه میانگین صفات در سال های آزمایش نشان داد در سال دوم میزان عملکرد کل بذر و سایر صفات اندازه گیری شده به غیر از قطر ساقه گلدهنده و وزن هزار دانه از سال اول بیشتر و در کلیه صفات به غیر از تعداد دانه درکپسول بین سال های آزمایش تفاوت معنی داری مشاهده شد. در سال ‮‭1391‬ بیشترین عملکرد کل بذر، عملکرد تک بوته و تعداد ساقه گلدهنده در بین جمعیت های اصلاحی به جمعیت کاشان به ترتیب به میزان(‮‭950/32‬ کیلوگرم در هکتار، ‮‭14/91‬ گرم، ‮‭4/98‬ عدد) و در سال ‮‭1392‬ بیشترین مقدار این صفات در جمعیت قرمز ری(‮‭1209/6‬ کیلوگرم در هکتار، ‮‭15/94‬ گرم، ‮‭6/46‬ عدد)مشاهده شد. در بین جمعیت های اصلاحی، جمعیت قولی قصه کمترین میزان صفات عملکرد کل بذر و تعداد ساقه گلدهنده در سال اول به ترتیب به میزان (‮‭319/02‬ کیلوگرم در هکتار و ‮‭1/98‬ عدد) و در سال دوم (‮‭698/6‬ کیلوگرم در هکتار و ‮‭3/78‬ عدد) نشان داد. بطور کلی با توجه به نتایج مقایسه میانگین مرکب از بین جمعیت های بهبود یافته، جمعیت های کاشان، قم و ری به ترتیب بیشترین عملکرد کل بذر و عملکرد تک بوته را در منطقه ایجاد و نسبت به سایر جمعیت ها جهت بذر گیری برتری نسبی داشتند. تاریخ %‮‭50‬ گلدهی و شکوفایی کامل در جمعیت های کاشان، قم و نیشابور نسبت به سایر جمعیت ها دیرتر( حدود ده روز) اتفاق افتاد که باید در پروژه های اصلاحی مورد توجه قرار گیرد. واژگان و مفاهیم کلیدی: جمعیت های بهبود یافته، پیاز، گلدهی، عملکرد بذر