بررسی و ارزیابی واکنش لاینهای بین المللی و پیشرفته نخود به قارچ ‭ Ascochyta rabiei ‬عامل بیماری برق زدگی

تا کنون بیش ار ‮‭50‬ عامل بیماریزا، از نواحی مختلف دنیا روی نخود گزارش گردیده است که از میان آنها بیماری برق زدگی بدلیل پراکنش وسیع و قدرت تخریبی یکی از فاکتورهای عمده محدود کننده تولیدنخودبالاخص درکشتهای پاییزه به حساب می آید. دراین تحقیق بمنظورارزیابی لاینهای بین المللی وپیشرفته نخودبه قارچ ‭Ascochyta rabiei‬عامل بیماریبرق زدگی نخود درمناطق دیم‮‭40‬، لاین بین المللی و ‮‭15‬لاین پیشرفته نخود همراه با یک شاهد حساس به بیماری(‮‭263‬ ‭ILC) ‬در خطوط3 متری که فاصله خطوط از هم ‮‭30‬ سانتیمتر و فاصله بذور ‮‭10‬ سانتیمتر بودند در مزارع آزمایشی ایستگاه تحقیقاتی سرارود (کرمانشاه)، ایلام و گلستان(گنبد) با دو تکرار کشت گردیدند. کاشت رقم حساس بعد از هر دو ژنوتیپو همچنین بصورت یک نوار 2 متری در اطراف خزانه انجام گردید. عملیات آماده سازی زمین با انجام شخم و دیسک در پاییز انجام گرفت. برای تامین کود مورد نیاز،براساس توصیه محققین بخش خاک و آب از ‮‭20‬ کیلو گرم ازت و ‮‭50‬ کیلوگرم فسفات آمونیوم در هکتار هنگام کشت استفاده گردید. کاشت با دست بروی خطوط ایجاد شده در نیمه دوم آبانماه ‮‭1392‬ انجام گرفت. برای ایجاد آلودگی مصنوعی از بقایای نخود آلوده شده سال قبل و پخش یکنواخت آنها در محل کشت لاینها و بین ردیفها ودرصورت لزوم ازاسپری نمودن سوسپانسیون اسپورقارچ بمیزان ‮‭106‬ اسپور درمیلی لیتر بروی پلاتهای آزمایشی استفاده گردید.در طول ماه ها و روزهای خشک از سیستم مه پاش‭(Mist system) ‬بمدت سه ساعت در روز جهت تامین رطوبت نسبی استفاده گردید. پس از کاشت و مشاهده علایم بیماری، ارزیابی لاینها در سه مرحله از دوره رشدی نخود با استفاده از سیستم مقیاس نمره ای(‮‭1993‬ ‭Singh and Reddy) ‬انجام گرفت. نتایج حاصله نشان داد که در ایستگاه سرارود رقم آزاد نسبتا" حساس‮‭10‬،لاین متحمل(‮‭29 , (Tolerant ‬لاین نسبتا" مقاوم‭(Moderately Resistant)‬،و‮‭15‬ لاین مقاوم‭(Resistant)‬، در ایلام 9 لایننسبتا"حساس((‮‭15 , Moderately Susceptible‬لاین متحمل(‮‭22 , (Tolerant ‬لاین نسبتا" مقاوم‭(Moderately Resistant) ‬؛9 لاین مقاوم‭(Resistant) ‬، و در ایستگاه گنبد 4 لاین نسبتا"حساس(‮‭17 , (Moderately Susceptible‬لاین متحمل(5 ،‭(Tolerant ‬لاین نسبتا" مقاوم (‮‭19 , (Moderately Resistant ‬لاین مقاوم ‭(Resistant) ‬و‮‭10‬ لاین مصون و عاری از بیماری بودند و لاین شاهد (‮‭263‬ ‭ILC) ‬در تمام مناطقمورد آزمایش حساس‭(Susceptible) ‬بود.واکنش متفاوت لاینهای مورد آزمایش در مناطق مختلف مورد آزمایش، دلالت بر تنوع بیماریزایی جدایه های قارچ عامل بیماری برق زدگی نخود را دارد. واژه های کلیدی: نخود، بیماری برق زدگی، منابع مقاومت