بررسی تحمل ارقام پنبه نسبت به توکسین قارچ ورتیسیلیوم در مرحله کالوسزایی

پنبه از محصولات مهم کشاورزی و صنعتی جهان به شمار می رود که در سال های اخیر سطح زیر کشت آن در ایران به دلیل وجود تنش های زنده و غیرزنده و عوامل دیگر کاهش یافته است. گزینش لاین های متحمل ‮‭1393‬ در - به تنش ها یکی از کاربردهای مهم کشت بافت می باشد. در پژوهش حاضر که در سال های ‮‭1392‬ آزمایشگاه های موسسه تحقیقات پنبه کشور در گرگان انجام شد، ابتدا میزان کالوس زایی و ریشه زایی ریزنمونه های برگ، محور زیرلپه و جوانه انتهایی ارقام پنبه گلستان، کوکر- ‮‭100‬ ، بومی هاشم آباد و ساحل بر 4،2- با استفاده از طرح ‭D ‬و ‭BAP ‬،‭NAA ‬به همراه ترکیبات مختلف هورمون های ‭MS ‬روی محیط کشت کاملا تصادفی با 3 تکرار مورد بررسی قرار گرفت. میزان کالوس زایی و ریشه زایی تحت تاثیر رقم، نوع ریزنمونه و ترکیبات هورمونی محیط کشت و اثرات متقابل آنها در سطح یک درصد معنی دار بود. بیشترین و ‭NAA ‬کالوس زایی مربوط به ارقام بومی هاشم آباد و ساحل در هر سه ریزنمونه در ترکیبات هورمونی 4،2- و کمترین کالوس زایی در رقم گلستان در محیط بدون اکسین و در ریزنمونه برگ ‭D ‬و همچنین ‭BAP ‬بود. همچنین بیشترین میزان ریشه زایی در هر سه ریزنمونه و در ارقام گلستان، کوکر- ‮‭100‬ و ساحل در با غلظت های 2 و 4 میلی گرم بر لیتر و کمترین ریشه زایی در رقم بومی ‭NAA ‬محیط کشت های حاوی هاشم آباد در تمام محیط کشت ها و ریزنمونه ها مشاهده شد. با انتقال کالوس ها به محیط کشت های حاوی و بررسی رشد نسبی آنها، اثرات ‭(Verticillium dahliae) ‬غلظت های مختلف توکسین قارچ ورتیسیلیوم معنی داری از نظر تحمل کالوس ها به توکسین تحت تاثیر رقم و غلظت توکسین مشاهده شد. بیشترین میزان رشد نسبی کالوس ها مربوط به رقم گلستان در محیط بدون توکسین بود، درحالی که کالوس های ساحل در غلظت توکسین ‮‭30‬ درصد، کمترین میزان رشد نسبی را نشان دادند. واژه های کلیدی: توکسین، کالوس زایی، کشت بافت، هورمون های گیاهی.