بررسی اثر روش کشت و تاریخ انتقال بر تولید بذر ارقام پیاز روز کوتاه در مناطق جنوبی ایران

بمنظور تعیین مناسبترین تاریخ انتقال و روش کشت جهت تولید بذر از ارقام پیاز روز کوتاه به روش بذر به بذر، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در طی دو سال (‮‭1391-92‬) در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ایرانشهر اجرا شد. عامل اصلی به تاریخ های مختلف انتقال شامل ،‮‭15 1‬ و ‮‭30‬ مهر، ‮‭15‬ و ‮‭30‬ آبان و عامل فرعی به فاکتوریل عامل های ارقام پیاز شامل رقم محلی قرمز ایرانشهر و رقم تجاری تگزاس ارلی گرانو و روش های کاشت شامل کاشت نشا و ست(سوخچه) اختصاص داشت. هر کرت آزمایشی از 4 خط کاشت به طول ‮‭3/5‬ متر تشکیل شده بود. فاصله بین خطوط ‮‭35‬ سانتی متر و فاصله بوته برروی خط 7 سانتی متر در نظر گرفته شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد از بین صفات مورد ارزیابی اثر متقابل سه عاملی رقم، روش و تاریخ انتقال برای عملکرد کل بذر در سطح %5 و برای صفت تعدادکپسول در چتر در سطح %1 معنی دار بود. نتایج مقایسه میانگین مرکب نشان داد بیشترین عملکرد بذر به ترتیباز تاریخ اول و دوم کاشت سوخچه رقم قرمز ایرانشهربه میزان ‮‭787/17‬ و ‮‭657/17‬ کیلو گرم در هکتار بدست آمدکه با یکدیگر و باسایر تیمارها تفاوت معنی داری را نشان دادند.نتایج مقایسه میانگین مرکب اثر متقابل رقم و روش کاشت نشان دادبیشترین عملکرد بذر در هکتار به ترتیب در کشت سوخچه رقم قرمز ایرانشهر، کشت نشارقمقرمز ایرانشهر،کاشت سوخچه رقم تگزاس ارلی گرانو و کاشت نشا رقم تگزاس ارلی گرانو به ترتیب به میزان ‮‭93‬/،‮‭8 531‬/،‮‭362 386‬ و ‮‭301/93‬ کیلو گرم در هکتار مشاهده که با یکدیگر از نظر آماری تفاوت معنی دار داشتند.نتایج مقایسه مرکب میانگین اثر متقابل روش و تاریخ کاشت نشان داد بیشترین عملکرد بذربه ترتیب در تاریخ اول و دوم کشت سوخچه و سپس در رتبه سوم در تاریخ اول کشت نشا به میزان ‮‭75‬/،‮‭554/25 665‬ و ‮‭516/92‬ کیلو گرم در هکتار مشاهده شد.در هر دو روشبا تاخیر در کاشت از میزان عملکرد بذر، تعدادچتر در متر مربع، تعدادکپسول در چتر، تعداد بذر در چتر، تعداد بذر در کپسول و وزن هزار دانه کاسته شد.با توجه با اینکه در این روش همزمان بذر و سوخ تولید می شود، نتایج مقایسه میانگین مرکب اثر متقابل رقم و تاریخ کاشت نشان داد تاریخ اول و دوم کاشت برای بذر گیری و تولید سوخ در هر دو رقم مناسب بوده اما در تاریخ اول کاشت بیشترین مقدار بذر برای دو رقم قرمز ایرانشهر‮‭699/17‬ و تگزاس ارلی گرانو ‮‭483/5‬ کیلو گرم در هکتارو تاریخ دوم برایبیشترین مقدار عملکردسوخ برایدو رقم قرمز ایرانشهر ‮‭35/14‬ و تگزاس ارلی گرانو ‮‭56/83‬ تن در هکتار ایجاد شد. واژگان و مفاهیم کلیدی: روش کشت، نشا، سوخچه، عملکرد بذر، پیاز