مطالعه اثر دما بر روند رشدونمو و نرخ تغذیه ی کفشدوزک‭(Cryptolaemus montrouzieri Mulsant Coleoptera: Coccinelidae)‬

در پژوهش حاضر تاثیر دما روی روند رشدونمو و نرخ تغذیه (شکارگری) کفشدوزک ‭Cryptolaemus montrouzieri Mulsant ‬بررسی شد. طول دوره ی رشدونمو دوره های جنینی (تخم)، لاروی، شفیرگی و کل دوره ی نابالغ کفشدوزک یاد شده، در اتاقک رشد در دامنه ی دمایی ‮‭15-35‬ درجه ی سلسیوس، رطوبت نسبی ‮‭50-60‬ درصد و دوره نوری ‮‭16‬ ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی ثبت شد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، داده های طول دوره ی رشدونمو مراحل رشدونمو کفشدوزک در دماهای مختلف از نظر آماری در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی دار داشتند و افزایش دما منجر به کاهش معنی دار طول دوره ی رشدونمو کفشدوزک شد. در ادامه از مدل های خطی و غیرخطی ریاضی برای توصیف روند رشدونمو مراحل مختلف رشدی کفشدوزک کریپتولموس در دماهای مختلف و برآورد شاخص های دمایی رشدونمو آن استفاده شد. بر اساس نتایج به دست آمده، مدل های غیرخطی بریر-2 و لاکتین قادر به پیش بینی مطلوب روند رشدونمو کفشدوزک در دامنه ی دمایی مورد بررسی بودند. بر اساس پیش بینی مدل های یاد شده با دقت بالاتر از ‮‭95‬ درصد، دامنه ی دمایی رشدونمو مراحل نابالغ کفشدوزک کریپتولموس، ‮‭10/40-33/56‬ درجه ی سلسیوس و دمای بهینه ی رشدونمو آن ‮‭30/08‬ درجه ی سلسیوس برآورد شد. به منظور ارزیابی تاثیر تغییرات دما روی نرخ شکار کفشدوزک یاد شده از آزمایش واکنش تابعی در دماهای مختلف استفاده شد. واکنش تابعی حشرات کامل نر و ماده و لاروهای سن سوم کفشدوزک شکارگر کریپتولموس در دامنه ی دمایی ‮‭15-40‬ درجه ی سلسیوس، رطوبت نسبی ‮‭60 10‬ و دوره ی نوری ‮‭16‬ ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی روی تراکم های مختلف پوره ی شپشک آردآلود بررسی شد. تعیین نوع واکنش تابعی و برآورد پارامترهای مربوطه، طبق روش تجزیه ی دو مرحله ای انجام شد. نتایج نشان داد که واکنش تابعی حشرات کامل ماده، نر و لارو سن سوم کفشدوزک در دماهای مورد بررسی، به غیر از واکنش تابعی لارو سن سوم کفشدوزک در دمای ‮‭40‬ درجه ی سلسیوس، از نوع دوم است. واکنش تابعی لارو سن سوم کفشدوزک در دمای یاد شده از نوع سوم بود. براساس برآورد پارامترهای واکنش تابعی، با افزایش دما از ‮‭15‬ تا ‮‭35‬ درجه ی سلسیوس، بر قدرت جستجوگری حشرات کامل ماده و نر کفشدوزک افزوده شد و از زمان دستیابی بر طعمه کاسته شد، ولی در دمای ‮‭40‬ درجه ی سلسیوس این روند برعکس بود. در مورد واکنش تابعی لارو سن سوم با افزایش دما از دمای ‮‭15‬ تا ‮‭28‬ درجه ی سلسیوس، برقدرت جستجوی لارو سن سوم کفشدوزک افزوده شده و از زمان دستیابی بر طعمه کاسته شد، ولی در دمای ‮‭30‬ تا ‮‭40‬ درجه ی سلسیوس این روند برعکس شد. بر اساس نتایج این بررسی، بیشترین نرخ شکارگری کفشدوزک های ماده و نر در دماهای ‮‭30‬ و ‮‭35‬ درجهصی سلسیوس و لاروهای سن سوم کفشدوزک در دمای ‮‭30‬ درجه ی سلسیوس مشاهده شد. واژگان کلیدی: دما، رشدونمو، نرخ شکارگری، مدل ریاضی، کفشدوزک کریپتولموس