گزارش انتخاب، نامگذاری و آزادسازی رقم جدیدپنبه ‭867-CRI "‬پرمحصول با تحمل نسبی به تنش های محیطی (شوری و کم آبی)"

رقم ‮‭867‬‭-CRI ‬از به گزینی به روش پدیگری ماسال از یک توده با منشا خارجی (وارداتی از کشور یونان) حاصل شده است. در ارزیابی مقدماتی سال ،‮‭1377‬ به عنوان یک رقم زودرس و نسبتا متحمل به تنش(کم آبی) مورد توجه قرار گرفت. از سال ‮‭1378‬ تا ‮‭1381‬ عملیات به گزینی از داخل تود اولیه انجام که حداقل چهار تیپ متفاوت جداسازی و گزینش گردید. با برنامه ریزی و سلکسیون انجام شده طی سال های ‮‭1385‬ تا ‮‭1388‬ مناسب ترین ترکیب لاینها تهیه گردید. در طی مراحل به گزینی برای عملکرد، وزن غوزه، طول الیاف و ظرافت الیاف (میکرونری) به ترتیب ‮‭30‬ ، ‮‭38‬ ، ‮‭17‬ و ‮‭2/8‬ درصد پیشرفت اصلاحی نسبت به میانگین توده اولیه حاصل شد. در آزمایشات بررسی سازگاری و پایداری ( ‮‭82‬ و ‮‭83‬ ) بعنوان رقمی با پایداری متوسط و سازگاری عمومی مطلوب شناسایی شد که نسبت به رقم تجاری ساحل حدود ‮‭13‬ تا ‮‭19‬ درصد و نسبت به رقم تجاری ورامین از ‮‭7/3‬ تا ‮‭25‬ درصد (بر حسب نوع منطقه) افزایش عملکرد نشان داد. از لحاظ زودرسی نیز نسبت به ارقام ساحل و ورامین از 2 تا 4 هفته زودرس تر بود. در طرح تحقیقی تطبیقی که در شرایط شور استان گلستان اجرا شده تا ‮‭56‬ درصد نسبت به رقم ساحل افزایش عملکرد نشان داد. در طرح تحقیقی ترویجی که دراستانهای اردبیل و اصفهان به مورد اجرا در آمد، به ترتیب ‮‭49‬ و ‮‭10‬ درصد نسبت به رقم تجاری ورامین افزایش عملکرد نشان داد. همچنین بر اساس نتایج تحقیقات تکمیلی انجام شده ؛ در بین ‮‭20‬ ژنوتیپ پنبه، رقم جدید ‮‭867‬‭-CRI ‬با شاخص تحمل ‮‭0/64‬ در گروه ارقام متحمل به شوری و در بین ‮‭33‬ ژنوتیپ، با شاخص تحمل ‮‭0/85‬ (از بین دامنه شاخص تحمل به تنش ‮‭0/36‬ تا ‮‭1/1‬) در گروه ارقام متحمل به تنش کم آبی (خشکی) قرار داشت. کیفیت این رقم استاندارد و دارای طول الیاف ‮‭29‬ تا ‮‭30/6‬ میلیمتر و ظرافت الیاف (میکرونری) ‮‭4/3‬ میکروگرم بر اینچ است. از لحاظ میزان آلودگی به بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی و همچنین آفات مهم نظیر تریپس، عسلک، زنجرک و کرم غوزه اختلاف معنی داری با ارقام تجاری نشان نداد، ولی در برخی آزمایشات نسبت به سنک و زنجرک متحمل تر از رقم شاهد (ورامین) و نسبت به شته و عسلک حساس تر از ارقام شاهد بود. در شرایط زارعین رقم‮‭867‬‭-CRI ‬با میانگین عملکرد‮‭5400‬ کیلوگرم درهکتار ضمن برتری بر رقم شاهد، 3 تا 4 هفته نیز زودرس تر بود. با توجه به ویژگیهای عملکرد، زودرسی و تحمل به تنش های محیطی (کم آبی و شوری) این رقم برای کشت در استانهای فارس، اصفهان، مناطق مرکزی، اردبیل، گلستان و مناطق گرم و خشک کشور معرفی می گردد.