شناسایی نشانگرهای مولکولی پیوسته به اجزای مقاومت به بیماری بلاست در ارقام منتخب برنج ایران

بیماری بلاست برنج، که توسط ‭Magnaporthe oryzae ‬ایجاد می گردد، از جمله مهمترین بیماری های قارچی برنج در نواحی برنج خیز در در دنیا می باشد. این بیماری بوته های برنج را در همه مراحل رشدی از گیاهچه تا تشکیل خوشه آلوده می نماید. عامل بیماری بلاست هرساله خسارت زیادی را در شرایط مساعد توسعه بیماری سبب می شود. لذا این مطالعه در دو بخش: 1) ارزیابی جمعیت های خویش آمیخته نوترکیب به همراه والدین آنها در خزانه بلاست و گلخانه، و 2) شناسایی نشانگرهای ریزماهواره پیوسته با مکان های کنترل کننده مقاومت و اجزای آن در مقابل 8 نژاد عامل بیماری در محل موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت انجام شد. مواد گیاهی مورد استفاده در تحقیق شامل توسعه و استفاده از تعدادی از جمعیت خویش آمیخته نوترکیب از جمله جمعیت حاصل از تلاقی های (سان هوان ژان2 / طارم محلی) و (2‭SHZ/ ‬نعمت) بود. نتایج ارزیابی اجزای مقاومت به بیماری بلاست در ارقام والدینی طارم محلی، نعمت و 2‭SHZ ‬حاکی از وجود تفاوت معنی دار بین ارقام برای صفات تیپ آلودگی، سطح برگ بیمارشده، تعداد لکه و اندازه لکه اسپورزا در سه رقم بود. نتایج بررسی میزان سطح منحنی پیشرفت بیماری در خزانه بلاست نیز حاکی از آلودگی بالای رقم طارم و مقاومت دو رقم دیگر بود. نتایج واکنش جمعیت (2‭SHZ / ‬نعمت) در خزانه بلاست و همچنین در مقابل 8 نژاد مورد مطالعه واکنش به صورت مقاومت بود و منحصرا میزان پیشرفت بیماری در سه هفته بعد از کاشت دارای تفاوت معنی داری بین ژنوتیپ های جمعیت مذکور بود که با افزایش سن گیاهچه ها تفاوت آنها غیر معنی دار بود. ارزیابی مقاومت به بیماری بلاست در مقابل نژادهای عامل بیماری و خزانه بلاست به علت توسعه یکی از جمعیت های مورد مطالعه تا سال ‮‭92‬ و عدم وجود شرایط لازم در گلخانه به انجام نرسید. تجزیه مولکولی با استفاده از حدود ‮‭332‬ نشانگر ریزماهواره نشان داد که تعداد ‮‭173‬ نشانگر (‮‭52/1‬ درصد) در میان سه والد تلاقی ها چندشکلی نشان دادند. غربال ژنتیکی جمعیت جهت شناسایی مکان های کنترل کننده مقاومت به بیماری بلاست (بخش دوم) بدلیل عدم امکان فراهم شدن مواد لازم به انجام نرسیده است بنابراین شناسایی نشانگرهای مولکولی پیوسته با اجزای مختلف مقاومت در اصلاح جمعیت های ایجاد شده با ترکیبی از روش های مرسوم و مولکولی امکان پذیر نشد. لغات کلیدی‭: RILs‬، اجزای مقاومت ، ریزماهواره، بیماری بلاست، برنج