ارزیابی نتاج حاصل از برنامه اصلاح پایه های رویشی سیب به پوسیدگی فیتوفترایی ریشه و طوقه (فاز اول)

بیماری پوسیدگی فیتوفترایی طوقه و ریشه درختان سیب از مهم ترین بیماری های این درختان در ایران و جهان است. بر طبق گزارش های داخلی و خارجی، گونه غالب بیماریزای فیتوفترا در باغ های سیب، ‭Phytophthora cactorum ‬می باشد. از طوقه و ریشه درختان سیب آلوده و نیز از خاک اطراف طوقه درختان در ایستگاه های تحقیقات باغبانی مشکین آباد و کمال شهر، وابسته به موسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور در کرج نمونه برداری گردید. با استفاده از محیط کشت های نیمه انتخابی آب هویج آگار یا آرد ذرت آگار حاوی پیماریسین، کاربندازیم و ریفامپیسین عوامل بیماریزای اوومیست جداسازی گردیدند. برای جداسازی فیتوفترا از خاک، از طعمه های متعددی مثل میوه نارس سیب، گلابی، توت فرنگی و گوجه فرنگی استفاده شد. از ‮‭20‬ نمونه آلوده گیاهی و خاک های آلوده، سه جدایه ‭P. cactorum ‬و نیز یک جدایه ‭Pythium sp. ‬بدست آمد. آزمون بیماریزایی کلیه جدایه ها بر روی میوه های نارس گلابی انجام شد. ارزیابی مقاومت ارقام و ژنوتیپ های سیب به دو صورت انجام شد. در حالت اول واکنش شاخه های بریده در حال خواب ‮‭11‬ رقم تجاری سیب به جدایه بیمارگر پی تیوم مورد ارزیابی قرار گرفت. از بین ‮‭11‬ رقم مورد ارزیابی، رقم "گل بهار" کمترین و رقم "قندک کاشان" بیشترین میانگین درصد آلودگی را نشان دادند. پایه ‭MM‬‮‭111‬ و رقم ‭Northern spy ‬که به ترتیب پایه حساس و رقم مقاوم به فیتوفترا گزارش شده اند، از نظر آلودگی به پی تیوم در حدواسط قرار گرفتند. در آزمون دوم ارزیابی مقاومت ژنوتیپ های هیبریدی سیب که از تلاقی ارقام مربایی مشهد (پایه کوتاه کننده بومی ایران) و رقم M‮‭26‬ (رقم متحمل خارجی) تولید شده اند، انجام شد. با توجه به محدود بودن تعداد ژنوتیپ ها و والدین آنها و نیز مشکلات تکثیر رویشی مواد مورد مطالعه، این مواد از طریق کشت بافت تکثیر و سپس ارزیابی مقاومت در شرایط درون شیشه انجام شد. پس از آماده شدن مواد گیاهی بر روی محیط کشت های ‭MS ‬و ‭QL‬، جدایه انتخابی فیتوفترا بر روی دانه های سترون گندم تکثیرو یک دانه گندم کلنیزه شده با قارچ، در پای هر گیاهچه درون شیشه قرار داده شد. پیشرفت نکروز روی شاخساره های سیب، پس از یک هفته یادداشت برداری گردید. کلیه آزمایش ها درقالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا و پس ازجمع آوری داده ها، تجزیه و تحلیل آن ازطریق نرم افزارآماری ‭SAS)) ‬انجام شد. هیبرید شماره 5 حساس ترین ژنوتیپ و هیبرید شماره 1 مقاوم ترین ژنوتیپ به اوومیست ‭P. cactorum ‬بود. مقایسه نتایج این روش با روش های گلخانه ای نشان داد که میتوان از روش درون شیشه ای در غربال ارقام و لاین های سیب به فیتوفترا استفاده کرد. واژه های کلیدی: فیتوفترا، ارقام و لاین های سیب، ارزیابی درون شیشه