اثرات تراکم بذر بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد و تحمل سرمای زمستانه ژنوتیپ های پیشرفته و امید بخش عدس در شرایط سردسیر دیم

گرچه عدس یکی از گیاهان متحمل به سرماست ولی سرماهای زیاد را نمی تواند تحمل کند. این بررسی به مدت سه سال زراعی(‮‭1390-93‬) بر روی پنج ژنوتیپ پیشرفته و امید بخش عدس دیم به منظور بررسی امکان کشت پاییزه آنها در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه اجرا شد. طرح آماری مورد استفاده کرت های خرد شده (اسپلیت پلات) بر پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بود.کرت های اصلی شامل 5 ژنوتیپ عدس دیم‭( ILL‬‮‭4400‬، ‭ILL‬‮‭590‬، بیله سوار،کیمیا و بومی قزوین) بوده و کرت های فرعی متعلق به تراکم بذر( شامل ،‮‭200‬ ،‮‭250‬ ،‮‭350 300‬ و ‮‭400‬ دانه در متر مربع) بود. زمان کاشت آزمایش در هر سال، نیمه دوم مهر ماه بوده و به منظور سبز مناسب پاییزه و امکان ارزیابی بهتر تحمل به سرما، از یک بار آبیاری در زمان کاشت(میزان ‮‭50‬ میلی متر به صورت بارانی) استفاده شد. در طول دوره رشد و نمو گیاهان از صفات و خصوصیات مرتبط با تحمل سرما (درصد سبز اولیه، درصد گیاهان باقیمانده پس از سرمای زمستانه) یادداشت برداری های لازم بعمل آمده و در سال سوم اقدام به تجزیه مرکب داده ها گردید. نتایج نشان داد که ژنوتیپ های آزمایشی توان تحمل سرمای زمستانه و سرمای دیررس بهاره در منطقه مراغه را نداشته و استفاده از تراکم های مختلف کاشت نیز نتوانست خسارت های ناشی از تنش سرما را جبران نماید. با توجه به نتایج این بررسی، کشت پاییزه عدس در منطقه مراغه و مناطق مشابه آب و هوایی(مرتفع سردسیر با بیش از ‮‭100‬ روز دمای یخبندان در سال) با استفاده از ژنوتیپ های مورد بررسی در این مطالعه امکان پذیر نبوده و نیازمند شناسایی ژنوتیپ هایی با مقاومت به سرمای بالاست. واژه های کلیدی: عدس، ژنوتیپ، کشت پاییزه، عملکرد دانه، دیم