بررسی پایداری سازه های مکانیکی در حوزه های آبخیز(مطالعه موردی: حوزه ی آبخیز کلستان شیراز)

روند پرشتاب تخریب آب و خاک عرصه آبخیزها در نتیجه بهره برداری غیر اصولی از منابع، شدت فزاینده ای یافته است. برنامه های آبخیزداری می تواند، افزون بر مهار تخریب و مدیریت بهینه مصرف منابع آبخیزها، امکان ذخیره سازی سطحی و زیرزمینی آب مورد نیاز آبخیزنشین ها، به ویژه در بخش کشاورزی، را فراهم کند. ارزیابی عملیات آبخیزداری اجرا شده در حوضه ها و ارایه نتایج عملکرد آن ها، اطلاعات باارزشی را برای برنامه ریزی بلندمدت در اختیار مدیران و تصمیم سازان قرار می دهد. هدف این تحقیق که در حوضه ی آبخیز کلستان شیراز(استان فارس) انجام شده، ارزیابی میزان پایداری ‮‭70‬ بند کوتاه سنگی- ملاتی اجرا شده در سال های ‮‭1380‬ تا ،‮‭1385‬ در این حوضه است. در این بررسی ابتدا حجم سازه های پیش بینی شده در مطالعات حوضه با میزان اجرا شده، مقایسه شد. آنگاه با برداشت صحرایی، اطلاعات سازه ها و محل اجرای آن ها، ثبت گردید. پایداری بندها با استفاده از روش های تحلیل سازه بررسی شد. نتایج نهایی به شیوه توصیفی تحلیل شد. با توجه به محاسبه انجام شده‮‭98/6‬ سازه ها از نظر واژگونی، لغزش و نشست پایدارند و فقط 1 باب( ‮‭1/4‬ ) آن ها، به طور کامل تخریب شده است. ‮‭15‬ باب(‮‭21/4‬ ) آن ها سالم، 5 باب(‮‭7/14‬ ) از ‮‭60‬ تا ‮‭70‬ درصد، ‮‭11‬ باب(‮‭15/72‬ ) از ‮‭30‬ تا ‮‭40‬ درصد و ‮‭38‬ باب (‮‭54/28‬ ) از 5 تا ‮‭10‬ درصد، آسیب دیده اند. آسیب ها بیشتر جزیی و قابل ترمیم می باشند. تخریب مصالح، زیرشویی، ترک و ایجاد حفره در بدنه، مهمترین آسیب های مشاهده شده در بندها است. بیشترین آسیب ها به ترتیب وقوع در دستک ها، پاچین، سرریز و دیواره های نگهدارنده، مشاهد شد. جانمایی نامناسب محل اجرا، کیفیت بد مصالح، حجم کم ملات به کار رفته، پی اندک، اشکال در اجرای دستک ها و طراحی ابعاد بدون در نظر گرفتن وضعیت آبراهه ها، علل اصلی آسیب دیدگی بندها در این حوضه است. واژه های کلیدی: آبخیزداری، سازه، پایداری، فارس، کلستان