کشت گیاهان تله جهت کاهش جمعیت بید کلم در محصول اصلی در استان اصفهان

در مطالعه حاضر، تاثیر کشت گیاهان تله در کاهش جمعیت بید کلم در مزارع کلم پیچ استان اصفهان بررسی شد. به این منظور، مزرعه ای ‮‭5000‬ متری از کلم پیچ واقع در شهرستان فلاورجان در نظرگرفته شد و تیمارهای آزمایشی به صورت کشت دو ردیف اول کرت با گیاهان تله شامل کلم چینی، خردل سفید، شلغم، ترب سیاه و مخلوط (هر چهار گیاه) به همراه شاهد (کلم پیچ) در کرت های آزمایشی (‮‭100‬ متر مربعی) به صورت بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار اجرا گردید. نمونه برداری تصادفی از لارو و شفیره بید کلم روی ‮‭10‬ بوته از محصول اصلی هر کرت و نمونه برداری از حشره کامل بید کلم روی 3 بوته از گیاهان تله هر کرت از دو هفته پس از نشا تا آخر فصل رشد (زمان برداشت) هر دو هفته یک بار انجام شد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی داری بین گیاهان تله از نظر جلب حشره کامل بید کلم وجود دارد. به طوری که از نظر میانگین تعداد حشره کامل بید کلم در بوته، خردل سفید (‮‭9/07 0/27‬) بالاترین و کلم پیچ (‮‭1/00 0/05‬) پایین ترین میزان جلب را به خود اختصاص دادند و تیمارهای مخلوط (‮‭7/11 0/35‬)، کلم چینی (‮‭6/86 0/47‬)، ترب سیاه (‮‭6/50 0/32‬) و شلغم (‮‭6/17 0/41‬) از نظر جلب حشره کامل بید کلم همگی در یک گروه و حد واسط خردل سفید و کلم پیچ قرار گرفتند. هم چنین، تفاوت معنی داری بین تیمارهای مختلف تله از نظر آلودگی محصول اصلی به مجموع لارو و شفیره بید کلم وجود دارد. به طوری که از نظر میانگین مجموع تعداد لارو و شفیره بید کلم در بوته محصول اصلی، تیمار خردل سفید (‮‭2/85 0/14‬) کمترین و کلم پیچ (‮‭6/23 0/37‬) بیشترین میزان آلودگی را به خود اختصاص دادند و تیمارهای شلغم (‮‭4/03 0/27‬)، ترب سیاه (‮‭4/13 0/21‬)، کلم چینی (‮‭4/15 0/26‬) و مخلوط (‮‭4/25 0/31‬) از نظر آلودگی به مجموع لارو و شفیره بید کلم همگی در یک گروه و حد واسط خردل سفید و کلم پیچ قرار گرفتند. به علاوه، همبستگی معنی داری بین مجموع تعداد لارو و شفیره بید کلم روی محصول اصلی و تعداد حشره کامل بید کلم روی گیاه تله با ضریب همبستگی ‮‭0/62‬- (فاصله اطمینان %‮‭95‬ بین ‮‭0/79‬- و ‮‭0/37‬-) وجود داشت. مطالعه حاضر نشان داد که گیاهان تله کارایی چشمگیری در کاهش آلودگی مزارع کلم-پیچ به بید کلم دارند. تمامی گیاهان تله نه تنها حشره کامل بید کلم را به خود جلب کردند بلکه باعث کاهش آلودگی محصول اصلی به لارو و شفیره بید کلم شدند. در این میان، خردل سفید بهترین کارایی و عملکرد را در بین گیاهان تله داشت و نشان داد که می تواند به عنوان یک گیاه تله ی کارآمد در کاهش جمعیت بیدکلم و خسارت آن در مزرعه کلم پیچ موثر باشد. با توجه به نگرانی های قابل ملاحظه در رابطه با کاربرد متوالی حشره-کش ها ی شیمیایی، استفاده از روش های زراعی مدیریت آفات، نظیر کشت گیاهان تله، به علت ساده و کاربردی بودن آن ها و نیز قابلیت سازگاری با دیگر روش های اکولوژیک امری ضروری محسوب می شود. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که کشت خردل سفید به عنوان گیاه تله در کشت کلم پیچ به عنوان راهکار جدید و موثر در مدیریت بید کلم قابل توصیه می باشد. این راهکار می تواند به تنهایی و یا با تلفیق با راهبردهای پایدار دیگر، چون پارازیتویید بومی ‭Cotesia vestalis ‬و آفت کش میکروبی ‭Bt‬، استفاده شود. در این رابطه، لحاظ کردن آستانه زیان اقتصادی در مدیریت آفت و تاکید بر مبانی زیست محیطی و بهداشتی می تواند اجرای مدیریت اکولوژیک بید کلم در استان اصفهان را هموار سازد. واژههای کلیدی: بید کلم، اصفهان، گیاه تله، خردل سفید، مدیریت پایدار، مدیریت اکولوژیک