ارزیابی فامیل های نیمه خواهری ‭(HSF) ‬دیپلویید چغندر قند از نظر تحمل به خشکی در شرایط آبیاری قطره ای نواری

کمبود آب از عوامل مهم محدود کننده تولیدات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک جهان می باشد. به علت پایین بودن میزان بارندگی، بالا بودن میزان تبخیر از سطح خاک و تعرق از گیاه و همچنین پایین بودن سطح سفرهصهای آب زیر زمینی در این مناطق، کم آبیاری میصتواند روش مناسب و مقرون به صرفهصای باشد. بنابراین معرفی ارقام متحمل به خشکی محصولات زراعی از جمله چغندرقند در این مناطق از اولویت خاصی برخوردار است. این تحقیق به منظور ارزیابی فامیل های نیمه خواهری در شرایط تنش خشکی در سال ‮‭1390‬ درایستگاه تحقیقاتی اکباتان همدان انجام شد. در این پروژه از ‮‭242‬ شماره فامیلصهای نیمه خواهری سه توده گرده افشان ‮‭110‬(نتاج ‮‭52‬ و 7 )، ‮‭111‬ (نتاج ‮‭52‬ و ‮‭42‬)و ‮‭7221‬ (نتاج ،‮‭34 43‬ و ‮‭29‬) که قبلا بدست آمده بود، استفاده شد. در این پروژه دو آزمایش اجرا شد، در آزمایش اول ‮‭127‬ فامیل نیمه خواهری از ‮‭242‬ فامیل یاد شده به همراه فامیل های اولیه هر ژنوتیپ، همچنین ارقام متحمل و حساس به تنش خشکی به عنوان شاهد در یک آزمایش لاتیس مربع ‮‭12‬*‮‭12‬ با استفاده از روش آبیاری قطرهصای در شرایط تنش خشکی مورد ارزیابی قرارگرفت. در آزمایش دوم نیز ‮‭60‬ فامیل از ژنوتیپصهای آزمایش اول به همراه فامیلصهای اولیه و ارقام شاهد متحمل و حساس به تنش خشکی در یک آزمایش لاتیس مربع 8*8 با استفاده از روش آبیاری قطرهصای در شرایط آبیاری نرمال(بدون تنش) مورد بررسی وارزیابی قرارگرفتند. در آزمایش لاتیس مربع ‮‭12‬*‮‭12‬ رقمی بدلیل بیماری ریزومانیا و تشدید بیماری بدلیل اعمال خشکی حدود ‮‭100‬ کرت ریشهصهای قابل خمیرگیری نداشت. لذا با تکرار دیگر مخلوط شد. بنابراین امکان آنالیز آماری این آزمایش بصورت لاتیس وجود نداشت. نتایج آزمایش لاتیس مربع 8*8 رقمی نشان داد که. بین فامیلصهای مورد بررسی از نظر صفات کمی و کیفی اختلاف معنیصدار وجود داشت. مقایسه شاخص تحمل به خشکی ‭DTI ‬و شاخص ‭YTI ‬یا ‭STI ‬برای ‮‭61‬ فامیل که در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش ارزیابی شده بودند بر مبنای عملکرد ریشه و شکر نیز نشان داد که بالاترین مقدار شاخصصهای تحمل به خشکی بر مبنای عملکرد شکر به فامیلصهای ‮‭24-34-7221‬‭-HSF-‬‮‭41‬ ، ‮‭34-7221‬‭-HSF-‬3 ، ‮‭34-7221‬‭-HSF ‬تعلق داشت که بیانگر تحمل این فامیلصها در شرایط تنش می باشد و از این فامیل ها می توان به عنوان والد پدری برای تهیه هیبرید متحمل به خشکی استفاده کرد. میزان آب مصرفی در شرایط تنش خشکی و معمولی به ترتیب ‮‭6883‬ و ‮‭11798‬ متر مکعب در هکتار بود . واژه های کلیدی: چغندر قند ، تحمل ، تنش خشکی ، فامیل نیمه خواهری