پژوهشی درتنوع زیستی، پراکنش و کلید شناسایی شیخک ها ‭(Mantodea) ‬در ایران

به منظور تعیین فون شیخک های ایران و باهدف بررسی مقدماتی مهم ترین و کاراترین گونه های بومی شکارگر و تاثیرگذار در اشکوب شکارگری در اگرواکوسیستم ها طی پژوهشی از ‮‭1388‬ لغایت ،‮‭1393‬ بیش از ‮‭2400‬ نمونه از مناطق مختلف ایران تنظیم و شناسایی مجدد شد. این شیخک ها یا با ساماندهی نمونه های از قبل جمع آوری شده موجود در موزه حشرات هایک میرزایانس متعلق به موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور بررسی شدند و یا نمونههایی بودند که طی این پژوهش با تور حشرهگیری و سایر روش ها گردآوری و با ثبت مشخصات جغرافیایی و اقلیمی به آزمایشگاه انتقال داده و مطالعه شدند. سپس با مراجعه به کلیدهای شناسایی معتبر و بررسی مشخصات شکلشناسی، ‮‭43‬ گونه و زیرگونه متعلق به شش خانواده و ده زیرخانواده از ‮‭18‬ جنس شناسایی و تعیین نام شد و مقایسات، عکس ها، ترسیم های اصلی و کلید شناسایی این آرایه ها همراه با نقشه اجمالی محل های نمونه برداری از هرگونه تهیه و بحث گردید. همچنین لوح فشرده ترویجی-آموزشی صراهنمای شناسایی شیخک های ایران با محتوای روش های شناسایی آسان و اصول حفظ و حمایت از شیخک ها همراه با کلید شناسایی مصور، همراه با واژه نامه تخصصی شیخک شناسی تهیه و ضمیمه شد. از میان گونه های معرفی شده، یک گونه از جنس ‭Eremiaphila ‬و نیز یک جنس و یک گونه از زیرخانواده ‭Amelinae ‬برای دنیای علم جدید تشخیص داده شدند که توصیف علمی آن ها در حال انجام است. علاوه بر آن دو خانواده، دو زیرخانواده، سه جنس و سه گونه ستاره دار زیر برای فون حشرات ایران گزارش جدید محسوب میشوند. تمامی نمونه ها در موزه حشرات هایک میرزایانس به شرح زیر نگهداری دایمی می شوند‭: EMPUSIDAE: [EMPUSINAE]: Empusa pennata‬، ‭E. pennicornis‬، ‭E. fasciata; [BLEPHARODINAE] Blepharopsis mendica. EREMIAPHILIDAE: [EREMIAPHILIDINAE]: Eremiaphila persica persica‬، ‭E. persica sjostedti‬، ‭E. arabica; Eremiaphila sp nova*. IRIDOPTERYGIDAE*: [NILOMANTINAE*]: Nilomantis* floweri*. MANTIDAE: [MANTINAE]: Mantis religiosa; Sphodromantis viridis; Hierodula transcaucasica. [MIOMANTINAE]: Microthespis evansi‬، ‭M. dmitriewi; Bolivaria brachyptera; Rivetina baetica‬، ‭R. fasciata‬، ‭R. inermis‬، ‭R. syriaca; [AMELINAE]: Elaea marchali; Armene pusilla; Ameles decolor‬، ‭A. spallanzania‬، ‭A. picteti‬، ‭A. persa; GenusA speciesA nova*. [OXYOTHESPINAE]: Severinia nigrofasciata; Oxyothespis persica. TARACHODIDAE: [TARACHODINAE]: Iris oratoria‬، ‭I. polystictica‬، ‭I. caeca‬، ‭I. persa‬، ‭I. pitcheri‬، ‭I. polystictica‬، ‭I. splendida‬، ‭I. nana; Iris sp. TOXODERIDAE*: [TOXODERINAE*]: Pareuthyphlebs* palmonii*; Aethalochroa ashmoliana. ‬برخی از نمونه ها به جهت کم بودن تعداد نمونه یا عدم دسترسی به حشرات بالغ تا سطح جنس تشخیص داده شدند. گونه های ‮‭1835 , Rivetina caucasica (Saussure‬، ‮‭1871‬)، ‭R. dolichoptera (Schulthess‬، ‮‭1894‬)، ‭R. excellens La Greca & Lombardo‬، ‮‭1982‬، ‭R. iranica (La Greca & Lombardo‬، ‮‭1982‬)، ‭Eremiaphila genei Lefebvre ‬و ‭Lobothespis vignai La Greca & Lombardo ‬که قبلا از ایران گزارش شده بود در پژوهش حاضر به دست نیامد. تاکنون راهنمایی دو پایان نامه دانشجویی در مقطع کارشناسی ارشد؛ انتشار سه مقاله پژوهشی کامل و دو مقاله پژوهشی به صورت چکیده (سخنرانی و پوستر) در بیست و یکمین کنگره گیاه پزشکی کشور و اولین کنگره بین المللی حشره شناسی ایران ؛ تهیه یک نرم افزار آموزشی-ترویجی ؛ تدوین یک فقره دست نامه و تهیه یک فقره پوستر ترویجی ماحصل این پژوهش بوده است. همچنین کتابی در خصوص فون شیخک های ایران و به سفارش کمیته آموزش موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور در دست تدوین است. واژگان کلیدی: فون، رده بندی، شکل شناسی، شیخکها، ایران