بررسی سازگاری و عملکرد پروونانس های گونه های صنعتی اکالیپتوس در نواحی مختلف اکولوژیکی ایران (فاز دوم)

هدف از اجرای پروژه ملی معرفی گونه ها و پروونانسهای سازگار، سریع الرشد و صنعتی اکالیپتوس در نقاط مختلف ایران با انجام آزمایش سازگاری به طور مستقل در استان مورد نظر است.این طرح در ‮‭12‬ نقطه ایران شامل: دشت مغان، مهران، ورامین، گناباد، قم، کازرون، ساوه، محلات، خرم آباد، کلارآباد تنکابن، برازجان و یزد مورد آزمایش قرار گرفته است. تیمارهای مورد استفاده در هر عرصه آزمایشی شامل چند گونه صنعتی و سریع الرشد اکالیپتوس و چند پروونانس (مبدا بذر مختلف)، زیر گونه و واریته است که با توجه به شرایط خاص آب و هوایی در هر عرصه تحقیقاتی، متغیر می باشند. گونه های مورد آزمایش اغلب شامل موارد زیر است‭: E. camaldulensis‬، ‭E. grandis‬، ‭E. globulus‬، ‭E. macarthurii‬، ‭E. rubida‬، ‭E. saligna‬، ‭E. viminalis ‬آزمایش در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی و حداقل در سه تکرار و با فاصله کاشت ‮‭3 3‬ ‭x ‬متر انجام شده است. نتایج با استفاده از روشهای تجزیه واریانس و آزمون دانکن و بکارگیری نرم افزار ‭SPSS ‬و ‭SAS ‬تجزیه و تحلیل شده است. داده های مورد استفاده در این گزارش مربوط به مدت چهار سال اجرای پروژه است. معرفی گونه های موفق اکالیپتوس در این گزارش در وهله اول با در نظر گرفتن سازگاری آنها در برابر شرایط زیست محیطی (میانگین درصد زنده مانی در استان ها) و در وهله دوم براساس توانایی آنها در امر تولید چوب صنعتی (میانگین خصوصیات کمی و کیفی در استان ها) انجام گرفت. بنابراین گونه های موفق به شرح زیر و به ترتیب اهمیت معرفی می گردند‭: E. camaldulencis (‬مبدا ایلام)، ‭E. camaldulensis var.camaldulensis (‬کد ‮‭15030‬)، ‭E. camaldulensis var. obtusa‬، ‭E. denticulate ‬و ‭E. camaldulensis var. subcinerea (‬کد ‮‭15195‬ و ‮‭15272‬). البته دوگونه‭: E. microtheca ‬و ‭E. sargentii ‬سازگاری آنها، به ویژه در مناطق دارای آب و هوای خشک و خاک شور مطلوب بوده است، ولی چون اغلب حالت درختچه ای و یا شاخه زاد داشته و چوب آنها غیر صنعتی است و دارای قدرت جست دهی خوبی هستند، برای کاشت با اهداف حفظ آب و خاک معرفی می گردند. گرچه میانگین سازگاری ‭E. rubida ‬در استان های مختلف، به ویژه مناطق خشک و نیمه خشک رضایت بخش نبوده است، ولی سازگاری و عملکرد آن در استان مازندران عالی بوده است. علت سازگاری بالای گونه ‭E. rubida ‬در ایستگاه خوشامیان در درجه اول مقاومت زیاد آن به بارش سنگین برف و یخبندان بالا است و در درجه دوم مناسب بودن خاک ایستگاه از نظر هوادیدگی و زهکشی است که ضامن رشد مطلوب آن بوده است. ‮‭18‬- واژه های کلیدی: جنگلکاری، زنده مانی، قطر، ارتفاع، خاکشناسی، کیفیت، تاج پوشش