ارزیابی تولید بذر و علوفه گیاهان علوفه ای چند ساله با نیاز آبی کم در اراضی فاریاب

در شرایط امروز کشور، نوسانات بارندگی، محدود شدن منابع آبی و شورشدن چاهها و زمینهای زراعی، همگی تهدیدات بزرگی برای تولیدات زراعی بشمار میروند. در این راستا توجه به پایداری تولید از طریق استفاده از گیاهان کم نهاده (کم نیاز به آب، کود و کنترل کننده علف هرز) از قبیل گیاهان چند ساله مرتعی در استفاده بهینه از منابع آب، خاک و گیاه میتواند گزینه قابل قبولی باشد. در این راستا از سال ‮‭1390‬ جهت تعیین بهترین الگوی کشت در استفاده بهینه از منابع خاکی و آبی اراضی کشت و صنعت مزرعه نمونه آستان قدس رضوی اقدام به کشت گیاهان چند ساله کم نیاز از خانواده گندمیان و لگومینوز در زمینهای زراعی با شوری متوسط به بالا گردید. در این آزمایش ‮‭10‬ گونه گراس دایمی ‭(Agropyron elongatum‬، ‭Secale montanum Festuca‬، ‭arundinaceae ‬، ‭Dactylis glomerata‬، ‭Agropyron intermedium‬، ‭Agropyron repense Agropyron cristatum‬، ‭(Panicum antidotale‬، ‭Bromus inermis‬، ‭Bromus riparius ‬و تعداد 2 گونه لگوم شامل ‭Trifolium pratense ‬، ‭Onobrychis sativa ‬در قطعه ‮‭34‬ مزرعه نمونه، در خاکی با بافت نسبتا سنگین (لومی) با ظرفیت زراعی ‮‭42/31‬% ، ‮‭74/7‬‭( pH( ‬و‮‭04/3‬‭) EC ‬دسی زیمنس بر متر) در کرتهایی به ابعاد 6ا‮‭20‬ متر در تاریخ ‮‭91/8 /20‬ کشت گردید. پس از کاشت، آبیاری دو نوبت انجام شد و از نیمه اردیبهشت پس از خاتمه بارندگیها آبیاری هر ‮‭22‬ روز یکبار تا مرداد ماه انجام شد. نتایج نشان داد که متوسط عملکرد ماده خشک در سالهای ‮‭1392‬ و ‮‭1393‬ به ترتیب ‮‭53‬ و ‮‭3663‬ کیلوگرم در هکتار بود. در سال ‮‭93‬ از بین گراسها بالاترین عملکرد علوفه خشک را گونههای علف گندمی بلند ‭A.elongatum ‬و ‭S. montanum ‬به ترتیب ‮‭10584‬ و ‮‭4029‬ کیلوگرم در هکتار را نشان دادند. عملکرد دانه گراسهای پایای مورد مطالعه در سال دوم بین ‮‭185‬ در گونه ‭A.elongatum ‬تا ‮‭1085‬ در گونه ‭A. cristatum ‬کیلوگرم در هکتار متفاوت بود. همچنین شاخص برداشت در گونههای مورد مطالعه بین 2 تا ‮‭34‬ درصد متفاوت بود. نتایج این تحقیق پیشنهاد میکند که عملکرد گراسهای پایا در سال اول بسیار اندک بوده و در رقابت با علفهای هرز بجز چاودار کوهی ضعیف عمل میکنند. ولی در سال دوم عملکرد ماده خشک افزایش معنیداری نشان داده است. همچنین مهمترین عوامل موثر در افزایش عملکرد دانه تعداد پنجه در بوته و بالا بودن درصد پنجه بارور و تعداد دانه در سنبله بود. بنابراین انتخاب گونههای کم نهاده با کمترین میزان آبیاری در اراضی فاریاب به جهت تولید علوفه و یا عملکرد دانه امکان پذیر است. کلید واژه: گیاهان کم نهاده، گندمیان، عملکرد ماده خشک، عملکرد دانه