گزارش آزاد سازی و نامگذاری لاین جدیدگندم نان ‭(OASIS/SKAUZ//4BCN/3/2PASTOR)‬مقاوم به بیماری زنگ زرد، قهوه ای و سیاه، حایز کیفیت نانوایی بالا برای اقلیم گرم و خشک جنوب کشور

لاین ‮‭87-20‬‭-S ‬با شجره‭OASIS/SKAUZ//‬4‭*BCN/‬‮‭2/3‬‭*PASTOR‬، انتخاب شده از دومین خزانه بین المللی ‭EBWYT (‬2‭nd Elite Bread Wheat Yield Trial) ‬مربوط به مرکز تحقیقات بین المللی ذرت و گندم ‭(CIMMYT) ‬به همراه دو لاین دیگر که از مقاوت بالایی به بیماری زنگ سیاه نژاد ‭Ug‬‮‭99‬ برخوردار بودند، به کشور وارد و در سال زراعی ‮‭87‬-،‮‭1386‬ در کرج مورد ارزیابی مقدماتی و تکثیر بذر قرار گرفت. با توجه به اهمیت این بیماری و مشاهده علایم اولیه ظهور این نژاد در خوزستان، سه لاین مذکور مستقیما جهت ارزیابی سازگاری به آزمایش مقایسه عملکرد یکنواخت سراسری اقلیم گرم و خشک جنوب که از سال زراعی ‮‭1387-88‬ به مدت دو سال زراعی و در شش ایستگاه اقلیم گرم و خشک جنوب کشور اجرا گردید، وارد شد. نتایج این مطالعه نشان داد که لاین جدید دارای پایداری عملکرد دانه در ایستگاههای مورد ارزیابی بوده و به عنوان لاین کاندید برای نامگذاری در فرآیند تکثیر بذر و بررسیهای تحقیقی- تطبیقی و ترویجی قرارگرفت. ارزیابی این لاین در قالب مطالعه خزانه بیماری زنگ زرد نشان داد که لاین مورد معرفی به نژادهای فیزیولوژیک زنگ زرد در مناطق با شدت بیماری بالا (زرقان، ساری، مشهد، کرج، مغان ، اسلام آباد و اردبیل )، مقاوم ‭(M‬‮‭40‬‭-o) ‬می باشد. لاین ‮‭87-20‬‭-S ‬در مرحله گیاه کامل نسبت به بیماری زنگ قهوه ای گندم در مناطق مورد ارزیابی (اردبیل، گرگان، ساری، کلاردشت و اهواز) دارای واکنش نیمه مقاومت تا نیمه حساسیت در شرایط مزرعه و در آزمایش های گلخانه ای انجام شده در واحد بیماریهای گیاهی بخش تحقیقات غلات، با جدایه ‮‭140‬ عامل بیماری زنگ قهوه ای که دارای قدرت بیماریزایی بالایی است، لاین کاندید آزاد سازی، واکنش مقاومت (0;) داشته است که این واکنش نشان دهنده حضور ژن یا ژن های مقاومت موثر در مرحله گیاهچه ای می باشد. بررسیهای انجام شده در کنیا حاکی از مقاومت این لاین به بیماری زنگ سیاه نژاد ‭Ug‬‮‭99‬ می باشد. از نظر کیفیت نانوایی بررسی های متعدد کیفی حاکی از آن بود که این لاین در گروه بسیار خوب قرار داشته و درصد پروتیین آن ‮‭8.13‬ درصد بوده است. بررسی های تحقیقی- ترویجی در مزارع زارعین اقلیم جنوب کشور نیز حاکی از برتری این رقم بوده است به طوری که نتایج یک آزمایش تحقیقی- ترویجی که در منطقه دزفول (دهستان شمس آباد، روستای چغاسبز) در شمال استان خوزستان انجام شده است، نشان داد که لاین ‮‭87-20‬‭-S ‬، از لحاظ میانگین عملکرد نسبت به رقم چمران (شاهد آزمایش) ‮‭19‬ درصد برتری داشت. در این آزمایش از نظر دوره رسیدگی ، لاین کاندید معرفی هشت روز نسبت به رقم چمران زودرس تر بود. در کل با توجه به نتایج مطالعات انجام شده که نشان دهنده پتانسیل عملکرد مطلوب، تحمل نسبتا خوب آن به گرمای آخر فصل، زودرسی نسبی، مقاومت قابل قبول به بیماری زنگ زرد، قهوه ای و سیاه، ریزش دانه، این لاین نامگذاری و معرفی آن برای کشت در مناطق گرم جنوب به خصوص مناطقی که فشار بیماری ها و به ویژه زنگ زرد در آن مناطق عامل محدود کننده می باشد ( مناطق شمالی استان خوزستان، مناطق جنوبی استان فارس، مناطق گرم استان های لرستان، کرمان و کرمانشاه) پیشنهاد می گردد.