گزارش انتخاب، نامگذاری و آزاد سازی لاین جدید جو ‭17-83-CB‬

لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬حاصل دورگ ایجاد شده در واحد به نژادی جو بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بوده که در سال زراعی ‮‭1373-74‬ از تلاقی رقم ماکویی به عنوان پایه مادری و یکی از لاین های خزانه کراسینگ بلوک زمستانه و فاکولتاتیو (بینابین) دریافتی از مرکز بین المللی ایکاردا با شجره ‮‭80-5151‬‭/Zarjow ‬به عنوان پایه پدری بدست آمده است. مراحل اولیه گزینش این لاین در نسلهای در حال تفکیک از سال زراعی ‮‭1374-75‬ تا ‮‭1379-80‬ طی شش سال در مزرعه به نژادی غلات کرج انجام گردید. پس از حصول خلوص ژنتیکی و در سال زراعی ‮‭1380-81‬ این لاین در آزمایش ارزیابی مشاهده ای ارقام و لاین های جو در ایستگاههای کرج، جلگه رخ و میاندوآب مورد کشت و بررسی قرار گرفت. در این سال با در نظر گرفتن عملکرد و خصوصیات مورفولوژیک، این لاین برای بررسی بیشتر در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی انتخاب گردید. در سال زراعی ‮‭1381-82‬ این لاین به همراه ‮‭98‬ لاین و چهار شاهد (ارقام ماکویی و بهمن و دو لاین امیدبخش ‮‭79-10‬‭-CB ‬و ‮‭79-16‬‭-CB) ‬در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی در ایستگاههای کرج، مشهد، جلگه رخ، میاندوآب، تبریز، اردبیل، زنجان، همدان و اراک مورد کشت و بررسی قرار گرفت و با توجه به صفات مطلوب و میانگین عملکرد دانه ‮‭7/092‬ تن در هکتار و برتری نسبت به شاهد ها برای بررسی بیشتر به آزمایش مقایسه عملکرد لاین های پیشرفته جو وارد شد. در سال زراعی ‮‭1382-83‬ این لاین در قالب پروژه مقایسه عملکرد لاین های پیشرفته جو در 8 ایستگاه اقلیم سرد کشور مورد بررسی قرار گرفت و با عملکرد ‮‭7/387‬ تن در هکتار جز لاین های برتر آزمایش بود و برای ارزیابی نهایی در آزمایش مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش جو منطقه سرد انتخاب گردید. آزمایش مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش جو در طی سالهای ‮‭1383-85‬ در ایستگاههای کرج، جلگه رخ، مشهد، همدان، اردبیل، اراک و میاندوآب اجرا شد. نتایج بدست آمده از این آزمایش نشان داد که در ‮‭14‬ آزمایش که طی 2 سال اجرا گردید، در ‮‭10‬ آزمایش این رقم نسبت به رقم شاهد بهمن برتری داشت. در این آزمایش لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬با متوسط عملکرد ‮‭7/361‬ تن در هکتار رتبه اول عملکرد را به خود اختصاص داد. استفاده از روش های تعیین سازگاری نشان داد که لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬در کلیه روش ها به عنوان لاینی سازگار و پایدار بود. در مجموع لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬دارای برتری عملکرد حدود ‮‭450‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به رقم بهمن در آزمایشات به نژادی و در طرح های تحقیقی-تطبیقی و تحقیقی-ترویجی اجرا شده در سه استان سرد کشور بود. با احتساب اختصاص ‮‭20‬ هزار هکتار از اراضی آبی این اقلیم برای لاین جدید در سال اول استفاده زارعین، و افزایش سطح زیر کشت تا ‮‭50‬ هزار هکتار از اراضی این اقلیم در یک دوره هفت ساله افزایش منافع ناخالص معرفی رقم جدید نسبت به شاهد بهمن برابر ‮‭1695562‬ میلیون ریال و ارزش حال منافع ناخالص رقم جدید نسبت به رقم شاهد بهمن برابر ‮‭909103‬ میلیون ریال برآورد شده است. لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬دارای تیپ رشد زمستانه بوده و ارتفاع بوته آن بطور متوسط ‮‭90‬سانتیمتر، زودرس، مقاوم نسبت به خوابیدگی، مقاوم به ریزش دانه و دارای سازگاری وسیع در مناطق سرد کشور می باشد واکنش این لاین نسبت به بیماری های زنگ زرد و سفیدک سطحی نیمه مقاوم و نسبت به بیماری های لکه برگی جو نیمه حساس است و در مجموع این لاین دارای مقاومت به بیماری بهتری نسبت به رقم می باشد. واکنش این لاین به سرمای زمستانه متحمل است. از نظر کیفیت، این لاین دارای میانگین پروتیین ‮‭12‬ درصد می باشد که نشان دهنده کیفیت قابل قبول این لاین برای استفاده به عنوان علوفه می باشد. در مجموع لاین جدید زودرس تر از رقم بهمن بوده و دوره پر شدن دانه در این رقم حدود ‮‭7-8‬ روز از رقم بهمن بیشتر است و به همین دلیل دارای وزن هزار دانه بالاتری نسبت به بهمن می باشد. یکی از مهم ترین خصیصه های این لاین این است که لاین مزبور حاصل دورگ گیری در کشور بوده در حالی که هر دو رقم ماکویی و بهمن از ارقام وارداتی سازگار در کشور هستند. این با توجه به پتانسیل عملکرد بالا و سازگاری خوب لاین ‮‭83-17‬‭-CB ‬در اکثر مناطق سرد کشور، مقاومت به خسارت سرما، مقاومت به خوابیدگی و ریزش و سایر صفات زراعی مطلوب این لاین، نامگذاری این لاین جهت کشت در اراضی پر پتانسیل اقلیم سرد کشور پیشنهاد می گردد. اراضی واقع در مناطق سرد استانهای اردبیل، آذربایجان، همدان، زنجان، قزوین، مرکزی، کردستان، لرستان، چهار محال و بختیاری، اصفهان، کرمان، خراسان رضوی و خراسان شمالی از مناطق مستعد برای کشت و توسعه رقم جدید به شمار می آیند.